Học cách quản trị tài chính trong hôn nhân ngay cả khi sang giàu hay khốn khó

Oneway.vn – Nếu thử hỏi các cặp vợ chồng về mục tiêu quản lý tiền bạc, hầu hết câu trả lời sẽ đều xoay quanh hai chữ: “thành công”.

Đa số chúng ta ai cũng cố gắng để có được ngôi nhà rộng hơn, chiếc xe đẹp hơn, sắm sửa thêm nhiều đồ đạc, tiện nghi, và có một khoản lương hưu ổn định. Thế nhưng, khi mơ về một cuộc sống dư dả và an toàn như vậy, chúng ta cần phải tự hỏi mình một câu: “Giấc mơ này thực sự là của ai?” 

Đó có thể là ước mơ của tất cả mọi người, nhưng liệu đó có phải là điều Cứu Chúa Jêsus Phục sinh muốn thấy ở chúng ta không? Nếu những điều làm vinh hiển danh Chúa cũng là điều tốt nhất cho chúng ta, thì liệu giấc mơ đời này có thực sự mang lại ích lợi lâu dài cho gia đình chúng ta hay không?

Hành trình tìm kiếm ý muốn của Đức Chúa Trời về tiền bạc và của cải – lối sống hoàn toàn đi ngược lại với người đời – thực sự là một trải nghiệm rất vui mừng và giải phóng chúng ta. Với cá nhân tôi và người vợ quá cố của tôi, sự trưởng thành trong việc quản lý tiền bạc luôn đi đôi với sự tăng trưởng tâm linh. Thậm chí, chính việc học cách quản lý tài chính đã thúc đẩy tâm linh chúng tôi lớn lên. 

Vợ chồng tôi học được thế nào là đức tin, là ân điển, sự cam kết, lòng rộng rãi và sự chu cấp từ nơi Chúa. Chúng tôi cũng từng có những buổi ngồi lại thảo luận đầy căng thẳng về chuyện dâng hiến, nhưng chính những lần như thế lại làm cho tình cảm vợ chồng thêm khăng khít, gắn kết chúng tôi với nhau nhờ có một mục tiêu chung: đầu tư vào cõi đời đời.

Đức Chúa Jêsus dùng từ makarios (nghĩa là “có phước, hay mang lại niềm vui”) khi Ngài phán: “Ban cho có phước hơn nhận lãnh” (Công Vụ Các Sứ Đồ 20:35). Vợ chồng tôi đã nếm trải được rằng: niềm vui sướng thật sự – chứ không phải gượng ép hay bổn phận – mới là điều cốt lõi trong cách nhìn nhận tiền bạc đẹp lòng Chúa. 

Khi đời sống được ngập tràn trong ân điển, luôn hướng về Nhà Chúa, biết sử dụng tiền bạc của cải Ngài giao cho, chúng ta đang vâng theo điều răn lớn thứ nhất và thứ hai. Lúc đó, chúng ta đang tích trữ của cải ở trên trời và “nắm chắc sự sống thật” (I Ti-mô-thê 6:19).

Các nguyên tắc sau đây có thể giúp vợ chồng bạn xây dựng được một lối sống quản lý tài chính tốt đẹp, là lối sống mang lại phước hạnh cho cả đời này lẫn đời sau:

1. Nhận diện hiểm họa của lối sống lấy vật chất làm trung tâm

Tiền bạc tự thân nó không có gì sai trái cả, nhưng lòng tôn thờ tiền bạc thì lại là một nan đề cực kỳ nghiêm trọng. Kinh Thánh cảnh báo: “Còn những ai ham giàu có thì rơi vào sự cám dỗ, mắc vào cạm bẫy… Vì lòng tham tiền bạc là cội rễ của mọi điều ác” (I Ti-mô-thê 6:9–10).

Khi nhìn rõ sức cám dỗ của chủ nghĩa vật chất, chúng ta sẽ học được cách sử dụng tiền bạc dưới quyền tể trị của Đức Chúa Jêsus và tìm thấy niềm vui đích thực trong đó. Đức Chúa Jêsus từng nói về “sự quyến rũ của giàu sang… làm cho đạo bị nghẹt ngòi” (Mác 4:19). Trước giả Thi thiên cũng cảnh báo: “Nếu của cải thêm nhiều, chớ chú tâm vào đó” (Thi Thiên 62:10). Không ai trong chúng ta hoàn toàn miễn nhiễm trước sức ảnh hưởng của tiền bạc và của cải.

Của cải luôn có khối lượng, khối lượng thì tạo ra trọng lực, và chính lực hút ấy sẽ kéo ghì chúng ta vào quỹ đạo xung quanh những thứ mà mình tích lũy. Một người bạn từng tâm sự với tôi rằng, khi vợ chồng anh mới cưới nhau, họ thường dành thời gian đi dạo, chơi trò chơi và đọc sách cùng nhau. Lúc đó họ rất thỏa lòng. Về sau, khi thu nhập tăng lên, thứ tự ưu tiên trong cuộc sống của họ cũng dần thay đổi. Họ bận rộn hơn, theo đuổi nhiều thứ hơn, và chẳng biết từ lúc nào, tiền bạc cùng của cải đã chiếm lấy vị trí vốn thuộc về Chúa, về Hội Thánh và những khoảng thời gian quý giá dành cho nhau. 

Các nghiên cứu cũng như những câu chuyện thực tế đều cho thấy có mối liên hệ giữa việc gia tăng thu nhập và sự bất trung trong hôn nhân. Tất nhiên, vấn đề không nằm ở mức thu nhập, mà ở lối sống mà chúng ta lựa chọn một khi đã có tiền bạc chống lưng. 

Một Cơ Đốc nhân có thể làm ra cả triệu đô-la mỗi năm, nhưng nếu họ có tấm lòng rộng rãi và sống giản dị thì sẽ tránh được nhiều cám dỗ dẫn đến tội lỗi. Điều quan trọng không phải là chúng ta kiếm được bao nhiêu, mà là chúng ta giữ lại cho riêng mình bao nhiêu.

Làm sao biết được mình có đang sa vào cái bẫy mê tham vật chất hay không? Đức Chúa Jêsus phán: “Vì của cải các con ở đâu, thì lòng các con cũng ở đó” (Ma-thi-ơ 6:21). Tựa như Chúa đang nói: Hãy thử cho Ta xem sao kê ngân hàng, hóa đơn thẻ tín dụng và các biên lai của con, Ta sẽ biết lòng con đang đặt ở đâu! Vâng, cách chúng ta sử dụng tiền bạc chính là lời tuyên bố không thể chối cãi về những giá trị mà chúng ta theo đuổi.

Chúa tuyên phán: “Mọi vật ở dưới trời đều thuộc về Ta” (Gióp 41:2). Quyền tể trị và chủ quyền sở hữu của Đức Chúa Trời trên muôn vật chính là nền tảng cho quan điểm về tiền bạc trong Kinh Thánh, và cũng là liều thuốc trị tận gốc lòng mê tham vật chất. Khi nhận biết rằng mọi thứ mình có đều thuộc về Chúa chứ không phải của riêng mình, những người quản gia trung tín sẽ luôn cầu hỏi Ngài để sử dụng và đầu tư tiền bạc theo đúng những gì Kinh Thánh dạy.

2. Ưu tiên việc dâng hiến rời rộng

Tôi khích lệ vợ chồng bạn hãy cam kết dâng hiến đều đặn cho Hội Thánh địa phương, rồi sau đó là cho công tác truyền giáo cùng các mục vụ khác. Hãy bắt đầu định ra một khoản dâng cụ thể – tôi khuyên không nên ít hơn một phần mười – và hãy trung tín giữ điều đó để tôn kính Chúa bằng tài vật đầu mùa của mình (Châm Ngôn 3:9). Nếu muốn Chúa ban phước trên tài chính gia đình, chúng ta đừng dại gì rước lấy sự rủa sả chỉ vì không chịu vâng lời Ngài.

Như sấm sét luôn đi sau ánh chớp, việc dâng hiến luôn đi liền sau ân điển (II Cô-rinh-tô 8:1–2). Khi ân điển Chúa chạm đến tấm lòng, bạn chẳng thể nào không dâng hiến cho Ngài một cách rộng rãi! Rồi lúc Chúa tin cậy giao phó cho bạn nhiều hơn, hãy tự nhắc mình lý do tại sao Ngài làm vậy: “Anh em sẽ được phong phú trong mọi sự để làm mọi việc từ thiện” (II Cô-rinh-tô 9:11). Trái ngược hoàn toàn với cái gọi là Tin Lành thịnh vượng, Đức Chúa Jêsus ban phước cho chúng ta không phải để nâng cao tiêu chuẩn sống, mà là để nâng cao tiêu chuẩn dâng hiến của chúng ta.

Đức Chúa Trời của chúng ta vô cùng vĩ đại và quyền năng, Ngài dư dật khả năng chăm sóc bạn nếu bạn bằng lòng bước đi bằng đức tin và trả lại cho Ngài những gì vốn thuộc về Ngài ngay từ đầu.

Còn nếu hai vợ chồng không đồng lòng với nhau về chuyện dâng hiến thì sao? Qua nhiều năm, tôi nhận ra ước muốn dâng hiến rời rộng của tôi đôi khi lại vô tình khiến vợ tôi cảm thấy tôi thiếu tinh tế, thiếu quan tâm đến cô ấy. Chỉ đến khi tôi học được cách rộng rãi hơn với chính vợ mình (và các con gái), cô ấy mới không còn cảm thấy việc dâng hiến cho Nhà Chúa đang cạnh tranh với những nhu cầu thiết yếu của gia đình. Qua rất nhiều lần trò chuyện, cô ấy đã học được cách tìm thấy niềm vui ngày càng lớn trong sự dâng hiến, còn tôi thì học được niềm vui lớn hơn trong việc cùng nhau tăng trưởng và dẫn dắt vợ mình, chứ không phải là thúc ép hay lôi kéo. Chúng tôi đã nắm tay nhau bước đi, ngay cả khi đôi lúc có một người bước trước một bước (và theo năm tháng trôi qua, người đi trước ấy lại chính là cô ấy).

Tất nhiên, Chúa muốn chúng ta dùng tài chính vào nhiều việc tốt đẹp khác ngoài việc dâng hiến. Chẳng hạn như chúng ta phải lo cho các nhu cầu vật chất cơ bản của gia đình mình (I Ti-mô-thê 5:8). Nhưng những việc tốt đó mới chỉ là bước khởi đầu. Tiền bạc mà Chúa giao thác cho chúng ta chính là nguồn “vốn đầu tư” có giá trị đời đời. Mỗi ngày qua đi là một cơ hội để chúng ta mua thêm nhiều “cổ phiếu” trong Vương quốc Ngài!

3. Lập ngân sách để chi tiêu và tiết kiệm khôn ngoan

Vì những hệ lụy lâu dài sẽ cực kỳ nghiêm trọng khi hai vợ chồng bất hòa về chuyện tiền bạc, việc ngồi lại bàn bạc chuyện tài chính với nhau là vô cùng quan trọng. Hãy bắt đầu ghi chép cẩn thận các khoản chi tiêu để biết chính xác tiền của mình hiện đang đi đâu. Sau đó, hãy tính xem tiền nên được chi vào những việc gì. Đây sẽ là nền tảng để lập ngân sách. (Hồi còn làm mục sư, tôi từng gặp những gia đình quản lý ngân sách rất tốt và họ vẫn sống ổn thỏa dù thu nhập ít ỏi. Nhưng tôi cũng gặp những nhà kiếm được nhiều tiền hơn thế rất nhiều mà lúc nào cũng đang trong cảnh nợ nần, túng quẫn).

Với một số người, cách lập ngân sách thiết thực nhất là dùng các phong bì. Khi nhận lương, tiền mặt sẽ được chia vào các phong bì được dán nhãn cụ thể: dâng hiến, nhà ở, ăn uống, xăng xe, điện nước, giải trí, quần áo, tiết kiệm, v.v. Nếu đến giữa tháng mà phong bì giải trí hết sạch tiền, thì tháng đó không đi xem phim rạp, không đi ăn tiệm nữa. Nếu chi vượt mức ở khoản này, chúng ta buộc phải cắt giảm ở khoản khác để bù vào. Cách dùng phong bì nghe có vẻ cổ xưa, lỗi thời, nhưng nó dạy chúng ta một bài học đáng giá: tiền bạc của chúng ta luôn có hạn.

Đâu là sự cân bằng giữa việc dâng hiến, lo cho nhu cầu cơ bản, sở thích cá nhân và tích lũy tiết kiệm? Tôi tin rằng chính sự trăn trở, băn khoăn khi đối diện với câu hỏi đó lại là một dấu hiệu tốt cho đời sống tâm linh của bạn. Chúng ta có thể thành tâm tìm kiếm sự dẫn dắt của Chúa qua sự cầu nguyện, và quyết tâm làm theo ý Ngài theo như những gì mình nhận biết được.

Đức Chúa Jêsus phán với chúng ta: “Nhưng trước hết, hãy tìm kiếm vương quốc Đức Chúa Trời và sự công chính của Ngài, thì Ngài sẽ ban cho các con mọi điều ấy nữa [đồ ăn, thức uống, quần áo]” (Ma-thi-ơ 6:33). 

Không giống như dân ngoại lúc nào cũng bôn ba tìm kiếm “tất cả những điều nầy” và “lo lắng về ngày mai”, con cái Chúa chúng ta có thể hoàn toàn tin cậy nơi Ngài (Ma-thi-ơ 6:25–34). Nếu đã tin rằng Đức Chúa Trời có thể dựng nên mình, cứu chuộc mình, và đưa mình vượt qua sự chết để hưởng vinh hiển đời đời với Ngài, thì chúng ta hoàn toàn có thể tin vào lời Ngài hứa rằng Ngài sẽ chu cấp mọi nhu cầu vật chất cho chúng ta.

4. Tránh xa nợ nần, trừ những trường hợp bất khả kháng

Lựa chọn sống trong cảnh nợ nần gánh nặng (ngoại trừ những khoản vay trong tầm kiểm soát, chẳng hạn như tiền trả góp mua nhà nằm trong khả năng chi trả) rốt cuộc sẽ gây áp lực lớn lên đời sống thuộc linh và hôn nhân của bạn. Sống vượt quá mức thu nhập của mình luôn là một điều dại dột, và nó chắc chắn sẽ gây ra những xung đột, rạn nứt trong đời sống vợ chồng.

Đức tin nghĩa là tin cậy Chúa sẽ chăm sóc nhu cầu của chúng ta. Thế nhưng, khi mắc nợ, thường là vì chúng ta muốn thỏa mãn những mong muốn, sở thích cá nhân chứ không phải các nhu cầu thiết yếu. 

Do đó, Kinh Thánh cảnh báo chúng ta về nợ nần. Rô-ma 13:8 chép: “Đừng mắc nợ ai điều gì” – dường như nghiêm cấm việc vay nợ. Còn bản dịch NIV diễn đạt là: “Đừng để khoản nợ nào chưa thanh toán” – cách diễn đạt này cho phép vay nợ, miễn là phải hoàn trả càng sớm càng tốt.

Tuy nhiên, không phải khoản nợ nào cũng giống nhau. Có những anh chị em ở trong hoàn cảnh ngặt nghèo, sau khi đã cầu nguyện và cân nhắc kỹ lưỡng, họ đành phải vay nợ vì đó dường như là giải pháp duy nhất. Tôi rất cảm thông cho nỗi lòng đó. Trong những trường hợp như vậy, không có gì khôn ngoan hơn là việc ưu tiên dâng hiến cho Chúa trước hết, cắt giảm chi tiêu và dốc sức tập trung để trả nợ.

Nhiều người coi chuyện vay tiền mua nhà là một ngoại lệ hợp lý, và việc mua một căn nhà vừa túi tiền thay vì đi ở thuê cũng là điều dễ hiểu. Nhưng ngặt nỗi, lắm người vì quá nôn nóng muốn có tổ ấm riêng nên đã nhắm mắt gánh một khoản nợ quá sức mình. Tôi biết một cặp vợ chồng kia hăm hở ký hợp đồng vay mua nhà với số tiền rất lớn, chỉ tính dựa trên tổng thu nhập của cả hai người. Đến khi người vợ mang thai, họ mới ngã ngửa nhận ra rằng để giữ được ngôi nhà, họ buộc phải đánh đổi giá trị sống của mình: đành phải bùi ngùi gửi đứa con thơ dại vào nhà trẻ để người mẹ tiếp tục đi làm kiếm thu nhập trả nợ. 

Còn về thẻ tín dụng thì sao? Một số người dùng thẻ vì sự tiện lợi, họ thanh toán hết số dư hóa đơn mỗi tháng để không phải chịu lãi suất. Vợ chồng cũng từng làm như vậy. Cách này có những điểm lợi, nhưng cũng có những điểm hại. Chính sự tiện lợi của chiếc thẻ tín dụng thường lại là một cái bẫy, và là một sự cám dỗ lớn. Đây là vài nguyên tắc khôn ngoan dành cho bạn:

• Không bao giờ dùng thẻ tín dụng cho bất kỳ khoản chi nào nằm ngoài ngân sách đã định.
• Hãy thanh toán hết sạch nợ thẻ tín dụng mỗi tháng.
• Ngay tháng đầu tiên bạn nhận được hóa đơn thẻ tín dụng mà không thể thanh toán hết 100%, hãy hủy chiếc thẻ đó đi, trả hết nợ và đừng bao giờ mở thêm một cái thẻ nào khác nữa.

5. Tận hưởng cuộc sống để làm vinh hiển danh Chúa

Là con cái Chúa sống giữa một xã hội sùng bái vật chất, chúng ta nên chọn một lối sống đơn giản để có thể dư dật tiền bạc mà dự phần lo cho công việc Nhà Chúa. 

Dù vậy, câu trả lời không phải là lối sống khổ hạnh, cực đoan, rồi coi tiền bạc và của cải tự thân nó là xấu xa. Đức Chúa Trời của chúng ta là Đấng ban cho rời rộng, dư dật (Rô-ma 8:32). Ngài ban cho chúng ta những niềm vui cùng sự tiện nghi, và Ngài muốn chúng ta vui hưởng những điều đó: “Vậy, anh em hoặc ăn, hoặc uống, hoặc làm bất cứ việc gì, hãy làm tất cả vì vinh quang của Đức Chúa Trời” (I Cô-rinh-tô 10:31).

Qua nhiều năm, vợ chồng tôi vẫn chi những khoản tiền hợp lý để đi du lịch nhằm giúp hai vợ chồng lấy lại năng lượng. Ngay cả hồi các con gái còn nhỏ, vợ chồng tôi vẫn dành riêng những buổi tối để hẹn hò với nhau, vì chúng tôi tin rằng một trong những điều tốt nhất mà cha mẹ có thể làm cho con cái là giữ cho ngọn lửa hôn nhân luôn hạnh phúc, bền chặt. (Hãy ưu tiên “hẹn hò” với vợ/chồng bạn! Hãy đưa việc này vào thời gian biểu và cả ngân sách chi tiêu của gia đình bạn nữa!)

Kinh Thánh dạy chúng ta đừng để lòng trông cậy nơi của cải không chắc chắn, nhưng “hãy đặt hi vọng nơi Đức Chúa Trời, là Đấng mỗi ngày ban mọi vật một cách dư dật để chúng ta vui hưởng” (I Ti-mô-thê 6:17). Điều đó có nghĩa là chúng ta không việc gì phải cảm thấy tội lỗi khi vui hưởng những sự chu cấp của Ngài! Chúa không muốn các môn đồ của Ngài phải sống như những tù nhân trong phòng giam, không bao giờ biết ăn mừng hay vui hưởng cuộc sống. Ngài giao tiền bạc cho chúng ta để lo cho nhu cầu của bản thân, nhu cầu của người khác, và cũng là để chúng ta tìm thấy niềm vui trong cuộc sống mà Ngài ban tặng.

Hãy cùng nhau đầu tư vào cõi đời đời

Nhiều con cái Chúa đang mải miết tích trữ của cải ở đời này. Để rồi cuối cùng, họ bước vào cõi đời đời trong thế đi giật lùi, khi ngày càng rời xa những báu vật của mình. Nhưng Đấng Christ kêu gọi chúng ta lật ngược tình thế đó lại: hãy tích trữ của cải ở trên trời. Bằng cách ấy, mỗi ngày trôi qua sẽ đưa chúng ta tiến đến gần hơn với Kho Báu đích thực của mình.

Trong những năm tháng cuối đời của vợ tôi, tôi và cô ấy đã cùng nhìn lại chặng đường hai vợ chồng tôi đã dự phần đầu tư vào cõi đời đời và cùng nhau hầu việc Cứu Chúa Jêsus, nhờ ơn Đức Chúa Cha. Những gì đã qua thật ý nghĩa, nhưng những gì đang chờ đón chúng tôi ở bên kia thế giới mới thật sự là điều mà chúng tôi đã dành cả cuộc đời để chuẩn bị.

Ít lâu trước khi vợ tôi về với Chúa, khi tôi đang nắm chặt tay cô ấy, cô ấy nhìn tôi mỉm cười, nước mắt tuôn rơi và nói: “Cảm ơn anh vì đã đồng hành cùng em cả đời!” Tôi cũng khóc và trả lời: “Anh cũng cảm ơn em vì đã đồng hành cùng anh!” Chúa đã dùng hai vợ chồng tôi để nâng đỡ đức tin cho nhau, giúp cả hai vững vàng hơn trên con đường theo Ngài. Thật ra, vợ chồng tôi không phải lúc nào cũng làm đúng hết mọi sự, nhưng nhờ ơn Chúa, hai vợ chồng đã hết lòng lo tích trữ của cái ở trên trời, chẳng màng đến những thứ chóng qua ở đời này.

Tôi thật lòng ao ước và khích lệ bạn hãy đặt Đấng Christ làm trên đời sống hôn nhân lẫn chuyện tiền bạc của gia đình mình. Bạn sẽ không bao giờ phải hối tiếc đâu. Những phần thưởng mang giá trị đời đời đó sẽ đem lại niềm vui khôn xiết cho chính bạn, và làm vinh hiển danh Cứu Chúa chúng ta đến đời đời!

Bài: Randy Alcorn; dịch: Esther Võ

(Nguồn: desiringgod.org)