Vai trò người vợ, người chồng trong hôn nhân theo Kinh Thánh

Oneway.vn – Hôn nhân mang một ý nghĩa lớn hơn chính mối quan hệ vợ chồng – đó là bức tranh Chúa dùng để bày tỏ tình yêu của Đấng Christ dành cho Hội Thánh.

Khi nói về người nam và người nữ, tôi muốn chúng ta ghi nhớ thật kỹ một điều: Chẳng có ích gì khi cứ ngồi lại bàn về những gì con người nghĩ về bản chất hay vai trò của người nam và người nữ, bởi trên thế gian này có hàng ngàn suy nghĩ và hàng ngàn quan điểm khác nhau. Điều thực sự quan trọng là Đức Chúa Trời nghĩ gì về bản tính nam và bản tính nữ, cùng điều Ngài đã chỉ định cho đặc tính nam cũng như đặc tính nữ. Cuối cùng, đó mới là điều duy nhất có giá trị. Những điều khác có thể trông rất hấp dẫn trong ngắn hạn, nhưng rốt cuộc chúng sẽ để lại cho bạn sự đau đớn nếu không đến từ Đức Chúa Trời.

Vì vậy, khi tập trung vào chủ đề hôn nhân sáng nay, tôi muốn chúng ta suy ngẫm về điều đó đặc biệt trong mối tương quan với Đức Chúa Trời. Tôi rất thích tiêu đề cuốn sách của Geoffrey Bromiley viết về hôn nhân, cuốn sách ấy mang tên “Đức Chúa Trời và Hôn Nhân.” Tôi thích những tiêu đề như thế.

Tiền đề Kinh Thánh cho vai trò của nam và nữ

Cho phép tôi bắt đầu bằng một câu trích từ cuốn sách gần đây nhất mà tôi có đọc lướt qua – một tác phẩm đứng ở góc nhìn trái ngược với tôi. Đó là quan điểm của thần học nữ quyền Cơ Đốc, đối lập với điều mà tôi thường gọi là góc nhìn bổ túc (complementarian). Cuốn sách có tựa đề “Sau Vườn Ê-đen”, do Mary Stewart Van Leeuwen tại Đại học Calvin chủ biên và viết một phần. Bà nhận định: “Chúa Jêsus đã khẳng định chế độ một vợ một chồng, đồng thời giao cùng một quyền hạn lẫn trách nhiệm cho cả người chồng lẫn người vợ.”

Nói thật, tôi thấy lời khẳng định đó sai trật – hoặc ít nhất cũng gây hiểu lầm một cách sâu sắc. Thoạt nghe có vẻ đúng, nhưng nó dễ làm người ta tưởng rằng Chúa Jêsus đã từng trực tiếp trả lời câu hỏi: Liệu người nam, người chồng, có phải gánh vác một trách nhiệm lãnh đạo đặc thù mà người vợ không mang gánh trong gia đình hay không.

Bà ấy làm người đọc tưởng như Chúa Jêsus đã trực tiếp xử lý vấn đề đó, rồi lại khiến người ta nghĩ Ngài đã phán “Không” – như thể Ngài từng suy ngẫm: “Liệu người chồng có nên gánh vác một trách nhiệm lãnh đạo đặc biệt trong gia đình hay không?” rồi kết luận là “Không.” Nhận định của bà hàm ý đúng như vậy, nhưng điều đó hoàn toàn sai. Sự thật là Chúa Jêsus chưa từng đề cập đến câu hỏi đó, ít nhất là theo những gì tôi biết qua hàng trăm lần đọc các sách Phúc Âm. Ngài không hề đặt ra vấn đề: “Liệu người chồng có nên mang một trách nhiệm riêng biệt về sự lãnh đạo, chu cấp và bảo vệ – khác với người vợ hay không?” Ngài không đặt câu hỏi đó, nên Ngài cũng chẳng trả lời nó.

Vậy muốn tìm lời giải cho câu hỏi ấy, chúng ta phải đi đâu? Chúng ta phải tìm đến những phần Kinh Thánh trực tiếp giải quyết vấn đề này, mà rõ ràng nhất chính là Ê-phê-sô chương 5.

Chúng ta sẽ đọc Ê-phê-sô 5:21–33 và cùng làm rõ những trách nhiệm riêng biệt này, bởi người chồng và người vợ vốn không gánh vác cùng một vai trò như nhau.

“Vì kính sợ Đấng Christ, hãy thuận phục nhau. Hỡi người làm vợ, hãy thuận phục chồng như thuận phục Chúa. Vì chồng là đầu vợ, cũng như Đấng Christ là đầu Hội Thánh, Hội Thánh là thân thể Ngài và chính Ngài là Cứu Chúa của Hội Thánh. Vậy nên, như Hội Thánh thuận phục Đấng Christ thể nào thì vợ cũng phải thuận phục chồng trong mọi sự thể ấy. Hỡi người làm chồng, hãy yêu vợ mình như Đấng Christ đã yêu Hội Thánh, xả thân vì Hội Thánh để thánh hóa Hội Thánh sau khi dùng nước và lời Ngài thanh tẩy Hội Thánh, nhằm trình diện trước mặt Ngài một Hội Thánh vinh hiển, không vết, không nhăn, không gì giống như vậy, nhưng thánh sạch và toàn hảo. Cũng vậy, chồng phải yêu vợ như chính thân mình. Ai yêu vợ là yêu chính mình. Vì không hề có người nào ghét chính thân mình, nhưng nuôi nấng, chăm sóc nó như Đấng Christ đối với Hội Thánh, vì chúng ta là các chi thể của thân Ngài. Chính vì lý do nầy, “người nam sẽ lìa cha mẹ mà gắn bó với vợ mình, và cả hai trở nên một thịt.” Sự mầu nhiệm nầy thật cao sâu, tôi muốn nói đến Đấng Christ và Hội Thánh. Thế thì mỗi người trong anh em phải yêu vợ mình như chính mình, còn vợ thì phải kính trọng chồng.” (Ê-phê-sô 5:21–33)

Sự mầu nhiệm của hôn nhân

Bây giờ, điểm tôi muốn cùng bạn đào sâu là Ê-phê-sô 5:31. Đó là câu trích dẫn từ Sáng Thế Ký 2:24: “Bởi vậy, người nam sẽ lìa cha mẹ mà gắn bó với vợ mình, và cả hai trở nên một thịt.” Ngay sau đó là lời bình luận của sứ đồ Phao-lô về câu Kinh Thánh này, ông viết: “Sự mầu nhiệm nầy thật cao sâu.”

Bạn đừng bỏ lỡ ý nghĩa ở đây. Ông vừa trích Sáng Thế Ký 2:24 về việc người nam và người nữ rời xa cha mẹ, gắn bó với nhau để trở nên một thịt. Rồi ông lùi lại một bước, nhìn vào điều đó và thốt lên: “Thật là một sự mầu nhiệm lớn rộng thay, khi người nam người nữ hòa làm một, lìa cha mẹ và gắn bó với nhau. Đây là một sự mầu nhiệm vĩ đại.”

Nếu từng nghiên cứu Kinh Thánh, bạn có thể biết từ “mầu nhiệm” qua cách dùng của Phao-lô không phải là điều gì đó quá huyền bí đến mức không thể hiểu nổi. “Mầu nhiệm” ở đây nghĩa là điều từng bị che giấu qua nhiều thời đại, nhưng nay đã được bày tỏ. Đó là những lẽ thật được mặc khải trong Tân Ước – những điều suốt hàng thập kỷ, hàng thế kỷ trước đó vốn nằm trong bóng tối, khiến con người chưa thể nắm trọn ý nghĩa và tầm vóc vốn có của nó.

Thế nên, tôi nghĩ điều ông muốn nói là: Khi đọc Sáng Thế Ký 2:24, người xưa dù hiểu đúng một phần ý nghĩa, nhưng vẫn còn đó một sự mầu nhiệm chỉ thực sự được mở ra khi Đấng Christ đến và đón lấy Hội Thánh Ngài – tức là vợ Ngài – trong vai trò của một người chồng. Giờ đây, chúng ta mới vỡ lẽ ra một lẽ thật ẩn giấu trong Sáng Thế Ký 2:24 mà trước nay chưa được bày tỏ cho chúng ta cách trọn vẹn: Hôn nhân chính là hình ảnh chỉ về Đấng Christ. Hôn nhân là câu chuyện về sự hiệp một giữa Đấng Christ và Hội Thánh.

Thực ra, Cựu Ước cũng đã thấp thoáng bóng hình về điều này. Đức Chúa Trời từng được khắc họa như người chồng của Y-sơ-ra-ên, còn việc dân Ngài sa vào bội bạc rồi bị tản lạc trong cõi lưu tù lại giống như một cuộc ly thân. Nhưng rồi qua sách Ô-sê, chúng ta nhận ra Ngài nhất quyết không từ bỏ vợ mình, mà tìm cách đưa nàng trở về từ cõi lưu tù. Đã có những manh mối cho thấy dân sự chính là vợ, còn Đức Chúa Trời là người chồng. Dù vậy, người xưa vẫn chưa thể hình dung nổi về Đấng Mê-si-a, về thân thể của Đấng Christ, hay cách Ngài sẽ hy sinh mạng sống vì người vợ ấy. Tất cả những điều đó trong Cựu Ước mới dừng lại ở mức báo trước và ám chỉ.

Đến Ê-phê-sô 5:32, Phao-lô như chính thức cất lời: Bản chất mầu nhiệm của hôn nhân ngay từ thuở ban – cách mà Đức Chúa Trời thiết lập nên hôn nhân – nay tôi xin bày tỏ cho bạn tỏ tường. Ý nghĩa cốt lõi và nền tảng của hôn nhân là trở thành một minh chứng, một sự mặc khải, một hình ảnh sống động cho thế gian chiêm ngưỡng cách Chúa Jêsus yêu thương thân thể Ngài và cách thân thể ấy đáp lại tình yêu của Ngài. Đó mới chính là ý nghĩa đích thực của hôn nhân. 

Vai trò của người chồng và người vợ

Hôn nhân là chuyện liên quan đến chính Đức Chúa Trời. Dù sáng nay chúng ta không đi sâu vào đề tài ly dị, nhưng tôi vẫn phải nhấn mạnh điều này: Thảm kịch sâu xa nhất của ly dị không nằm ở con cái, không nằm ở người nam, cũng chẳng ở người nữ; đó là câu chuyện liên quan đến chính Đức Chúa Trời. Mỗi khi một vụ ly dị xảy ra, một sự dối trá về Đức Chúa Trời lại xuất hiện. Đức Chúa Trời không bao giờ từ bỏ hay ly dị dân sự Ngài. Hôn nhân vốn được thiết lập để khắc họa bức tranh giữa Đức Chúa Trời và dân Ngài cho thế gian chiêm ngưỡng. Đằng sau mỗi cuộc ly dị – dù giữa một cặp đôi Cơ Đốc nhân hay người chưa tin – luôn làm méo lệch hình ảnh của Đức Chúa Trời, và đó mới là điều biến nó thành thảm kịch lớn nhất. Dĩ nhiên, ly dị xé nát bao cuộc đời, để lại tổn thương sâu sắc cho con trẻ, nhưng Đức Chúa Trời mới là trung tâm. Ý nghĩa sâu xa nhất của hôn nhân nằm ở sự vinh hiển của Đấng Christ qua cách Ngài yêu Hội Thánh, và sự vinh hiển của Hội Thánh khi tìm thấy sự thỏa nguyện trọn vẹn nơi Cứu Chúa Jêsus Christ – Người Chồng của mình.

Một khi đã nắm được lẽ thật ấy (Ê-phê-sô 5:31–32), khi đọc lại đoạn Kinh Thánh này, bạn sẽ thấy vấn đề vai trò trở nên cực kỳ quan trọng. Nhắc đến “vai trò” – vai trò của người chồng và vai trò của người vợ – xin đừng hiểu lầm ý tôi. Khi dùng từ “vai trò”, tôi hoàn toàn không có ý nói về một kịch bản chi tiết bắt từng người phải rập khuôn – kiểu như hễ làm một người chồng Cơ Đốc thì phải thuộc lòng việc rửa bát, hút bụi, quản lý chi tiêu, sửa xe, cắt cỏ hay thay tã. Hoàn toàn không phải vậy. Thực tế, cách các vai trò này biểu hiện ra đời sống muôn hình muôn vẻ. Điều tôi muốn nói ở đây là một cách ứng xử nền tảng giữa hai người – một cách thức mang bản chất riêng biệt, không thể đánh đồng giữa vợ và chồng. Khi chú tâm vào những vai trò Kinh Thánh đã ấn định, bạn sẽ nhận ra điều đó. Đó không phải là một danh sách các quy tắc cứng nhắc, mà là một niềm tin căn bản giúp vợ chồng soi chiếu và lấy cảm hứng từ mối tương quan giữa Chúa Jêsus và Hội Thánh của Ngài.

Trong Ê-phê-sô 5:23–25, chúng ta thấy mô tả về cách người chồng cư xử với người vợ dựa trên khuôn mẫu của Đấng Christ, và người tương giao với người chồng theo khuôn mẫu của Hội Thánh. Hãy cùng nhìn vào điều này. Đối với người vợ, Kinh Thánh phán vai trò đặc thù của bạn là nhìn vào cách Hội Thánh hướng về Đấng Christ để bước đi (Ê-phê-sô 5:24). Hãy cùng đọc câu Kinh Thánh đó: “Vậy nên, như Hội Thánh thuận phục Đấng Christ thể nào thì vợ cũng phải thuận phục chồng trong mọi sự thể ấy.”

Như vậy, trong hình ảnh ẩn dụ về Đấng Christ và Hội Thánh, người vợ hướng ánh mắt về Hội Thánh và nhận ra: “Đó là lời kêu gọi dành cho mình – sống như Hội Thánh đối với Đấng Christ trong cuộc hôn nhân này.” Còn các người chồng được gọi để lấy Đấng Christ làm khuôn mẫu, như Ê-phê-sô 5:23 dạy:“Vì chồng là đầu vợ, cũng như Đấng Christ là đầu Hội Thánh, Hội Thánh là thân thể Ngài và chính Ngài là Cứu Chúa của Hội Thánh.”

Và rồi Ê-phê-sô 5:25 chép: “Hỡi người làm chồng, hãy yêu vợ mình như Đấng Christ đã yêu Hội Thánh, xả thân vì Hội Thánh…”

Hiểu đúng về vai trò làm đầu và sự vâng phục

Bây giờ, chúng ta có thể khẳng định ngay vài điều không phải là vai trò “làm đầu.” Làm đầu không phải là vơ lấy quyền ra lệnh hay kiểm soát; đó là trách nhiệm phải yêu thương như Chúa Jêsus. Tôi xin nhắc lại: Làm đầu ở đây tuyệt đối không phải là một đặc quyền để sai khiến hay cai trị người vợ; đó là một mệnh lệnh phải yêu thương như Chúa Jêsus, là hạ mình hy sinh mạng sống vì vợ trong tinh thần lãnh đạo đầy sự phục vụ.

Về sự vâng phục cũng vậy. Vâng phục không phải là chịu nô dịch, bị ép buộc hay sống trong sợ hãi khúm núm. Đấng Christ không bao giờ muốn Hội Thánh đáp ứng với Ngài theo cách đó. Ngài đến để cứu và đón lấy một người vợ cho chính Ngài. Ngài muốn Hội Thánh bước đi trong sự tự do, tự nguyện, vui mừng, được mài giũa và thêm sức mỗi ngày.

Chính cốt lõi mối tương quan giữa Đấng Christ và Hội Thánh mới giúp chúng ta mở ra đúng bản chất của những khái niệm từng gây tranh cãi gay gắt này – “làm đầu” và “vâng phục.” Ê-phê-sô chương 5 dựng nên rào chắn bảo vệ chúng ta khỏi sự lạm dụng quyền làm đầu, đồng thời giữ cho giá trị của sự vâng phục không bị coi rẻ. Đến đây, tôi xin đúc kết một định nghĩa về vai trò làm đầu và sự vâng phục dựa trên những gì chúng ta vừa cùng xem xét:

Vai trò làm đầu: Là lời kêu gọi từ Đức Chúa Trời dành cho người chồng trong việc gánh vác trách nhiệm lãnh đạo chính yếu, mang tinh thần phục vụ giống như Đấng Christ, cũng như sự bảo vệ và chu cấp cho gia đình.

Bây giờ, nếu bạn thắc mắc: “Mục sư lấy ba từ đó ở đâu ra – lãnh đạo, bảo vệ và chu cấp?” Cho phép tôi vạch rõ ra đây. Dù không đi sâu quá mức, tôi vẫn muốn bạn thấy nền tảng: Từ “lãnh đạo” tôi rút ra từ chữ “đầu” cùng khái niệm ứng với nó là “vâng phục.” Từ “bảo vệ” tôi lấy từ câu Kinh Thánh: “Đấng Christ đã yêu Hội Thánh, xả thân vì Hội Thánh” (Ê-phê-sô 5:25). Khi Chúa Jêsus chịu chết trên cây thập tự, Ngài đã giải cứu và che chở Hội Thánh khỏi tội lỗi cùng quyền lực ma quỷ, đánh bại kẻ thù hoàn toàn. Từ đó tôi thấy trách nhiệm bảo vệ nơi người chồng phản ánh cách Đấng Christ đã phó mình để cứu và gìn giữ Hội Thánh.

Còn từ “chu cấp,” tôi lấy từ Ê-phê-sô 5:29 – chép rằng Đấng Christ “nuôi nấng, chăm sóc” Hội Thánh như chính thân thể Ngài. Ngài nuôi dưỡng và lo liệu trọn vẹn cho cô dâu của Ngài. Bởi đó, vai trò làm đầu chính là tiếng gọi mà Chúa trao cho người chồng để gánh vác trách nhiệm chính yếu. Xin bạn chú ý hai chữ “chính yếu”, bởi thực tế người vợ với tư cách là người bạn đời vẫn đồng gánh vác trách nhiệm rất lớn: từ việc dẫn dắt con cái, chung tay lo kinh tế khi đi làm, cho đến việc bảo vệ con cái hay thậm chí bao bọc cho chính chồng mình trong những hoàn cảnh nhất định. Dẫu vậy, người chồng vẫn là người gánh trách nhiệm đầu tiên và chính yếu.

Hãy thử hình dung khi Chúa đến gõ cửa một gia đình đang đổ vỡ, Ngài sẽ cất tiếng hỏi: “Người nam trong nhà này đâu rồi?” Ngài sẽ gọi người chồng ra để hỏi về trách nhiệm của mình, giống như Ngài từng làm trong vườn Ê-đen khi cất tiếng hỏi: “Con ở đâu?” (Sáng Thế Ký 3:9). Ngài đòi A-đam phải trả lời về sự sụp đổ trật tự trong vườn, chứ không gọi: “Ê-va, con ở đâu?” Người nữ chỉ được gọi đến sau đó để chịu trách nhiệm về phần của mình trong biến cố ấy. Vì thế, người nam luôn mang một trách nhiệm chính yếu trong việc lãnh đạo, bảo vệ và chu cấp cho gia đình.

Từ nền tảng đó, tôi đúc kết định nghĩa về sự vâng phục như sau:

Sự vâng phục: Là tiếng gọi Chúa dành cho người vợ trong việc tôn kính, khẳng định và nâng đỡ sự lãnh đạo của người chồng, đồng thời dùng chính những ân tứ Chúa ban cho mình để hỗ trợ chồng thực hiện trách nhiệm lãnh đạo đó.

Sự hỗ trợ này ở mỗi gia đình mỗi khác. Nếu vợ không mạnh về tính toán, cô ấy sẽ không nắm sổ sách thu chi. Ngược lại, nếu chồng không giỏi quản lý tài chính, người vợ sẽ đứng ra gánh vác. Đó chính là ý nghĩa của việc cùng nhau thực thi sự lãnh đạo dựa trên các ân tứ sẵn có.

Bây giờ, cho phép tôi nêu ra vài điểm áp dụng thực tế mà tôi nhận thấy từ lẽ thật này.

Những ứng dụng thực tế về vai trò làm đầu và sự vâng phục

Ứng dụng đầu tiên nằm ở Ê-phê-sô 5:25, khi người chồng được kêu gọi yêu thương vợ mình như Đấng Christ đã yêu Hội Thánh. Điều này thay đổi hoàn toàn cách chúng ta nhìn nhận về sự lãnh đạo, thưa các bạn nam. Nếu bạn đang học tại Đại học Bryan và nghĩ đến chuyện lập gia đình, rất có thể cách bạn hiểu về vai trò làm đầu và lãnh đạo chịu ảnh hưởng từ những gì bạn từng thấy nơi cha, chú hay ông nội mình. Nhưng những điều bạn nhìn thấy ấy chưa chắc đã đúng, thậm chí có thể đã để lại những ảnh hưởng không tốt. Vì thế, bạn cần quay về với Kinh Thánh và cầu hỏi Chúa Jêsus: “Lạy Chúa, Ngài muốn con hiểu sự lãnh đạo như thế nào? Ngài đã lãnh đạo các môn đồ ra sao? Ngài lãnh đạo Hội Thánh như thế nào?” Và câu trả lời của Ngài sẽ là: “Ta đã chết vì nàng. Ta đã phó mạng sống mình vì nàng. Ta đã lấy khăn thắt lưng và rửa chân cho nàng.” Có thể bạn chưa từng thấy điều đó nơi cha, chú hay ông nội mình. Và cũng vì thế, có thể trong cách bạn đối xử với phụ nữ đã hình thành những thói quen mà chính bạn cũng không nhận ra. Những điều ấy cần được Đức Thánh Linh thay đổi sâu sắc, để bạn trở thành người chồng mà Chúa kêu gọi bạn trở nên.

Cho phép tôi nói thêm một lời về sự vâng phục. Sự vâng phục bắt nguồn từ lòng kính sợ Đấng Christ (Ê-phê-sô 5:21), và điều đó có nghĩa là người chồng không bao giờ được nâng lên vị trí của Đấng Christ. Cả nam lẫn nữ cần ghi nhớ điều này thật rõ. Người nam có thể tự nâng mình lên một vị trí không thuộc về mình, còn người vợ cũng có thể dễ dàng đề cao chồng mình đến mức làm lu mờ vị trí tối cao của Đấng Christ trên cả hai người. Người vợ vâng phục chồng mình với lòng kính sợ Đấng Christ, là Đấng ở trên chồng mình. Vì vậy, lòng trung thành của người vợ trước hết thuộc về Đấng Christ – một sự trung thành cao hơn, ưu tiên hơn và chi phối mối quan hệ của cô với chồng. Chính điều đó định hướng và đặt giới hạn cho sự vâng phục của cô.

Chẳng hạn, người vợ sẽ không bao giờ đi theo chồng mình vào con đường tội lỗi, bởi lòng trung thành trước hết của cô dành cho Chúa Jêsus sẽ ngăn cô làm điều đó. Nếu người chồng nói: “Chúng ta hãy đi ăn trộm đi” hoặc “Chúng ta hãy nhậu cho say bí tỉ đi” hoặc “Chúng ta hãy gian lận trong tờ khai thuế đi” thì cô sẽ nói: “Em không thể làm điều đó. Em yêu anh. Em muốn tôn trọng anh trong vai trò lãnh đạo gia đình, nhưng em không thể cùng anh làm việc này. Vì trên anh, em còn có một Đấng Lãnh Đạo khác.”

Mọi lời kêu gọi vâng phục – dù là con cái đối với cha mẹ, vợ đối với chồng, công dân đối với chính quyền, hay Hội Thánh đối với các chấp sự – đều không mang tính tuyệt đối, nhưng luôn phải đặt dưới thẩm quyền tối cao của Đức Chúa Jêsus Christ trên con cái, người vợ, tín hữu và công dân. Sứ đồ Phi-e-rơ đã nói trước Tòa Công Luận: “Thà phải vâng lời Đức Chúa Trời còn hơn vâng lời người ta” (Công Vụ Các Sứ Đồ 5:29). Nguyên tắc ấy áp dụng cho mọi mối quan hệ có sự vâng phục trong cộng đồng Cơ Đốc. Vì vậy, chúng ta cần hiểu thật rõ điều này. Khi tôi nói về sự vâng phục, tôi hoàn toàn không có ý nói rằng người chồng được đặt vào vị trí của Chúa Toàn Năng – Đấng duy nhất mà người vợ phải tuyệt đối trung thành và hoàn toàn vâng phục.

Lòng trung thành tối thượng của người vợ

Vâng phục không có nghĩa là từ bỏ khả năng suy xét độc lập. Tôi ước gì chúng ta có thêm thời gian để bàn về I Phi-e-rơ 3:1–6. Cả đoạn này nói đến trường hợp một người vợ tin Chúa sống với người chồng chưa tin. Nếu sự vâng phục có nghĩa là người vợ không còn được tự mình suy xét, thì cô ấy sẽ hỏi: “Anh ơi, anh nghĩ ai mới là Chúa thật?” Người chồng đáp: “Ma-lốc mới là thần thật” hoặc “Sê-sa mới là chúa” và cô ấy sẽ nói: “Ồ vâng, chắc chắn anh nói đúng, vì anh là chồng em mà.” Nhưng cả đoạn Kinh Thánh này cho thấy cô ấy hoàn toàn không làm như vậy. Cô hỏi: “Anh nghĩ ai là thần thật?” Người chồng trả lời: “Nữ thần Áp-rô-đi-tơ.” Và cô nói: “Em nghĩ anh sai rồi. Em tin Chúa Jêsus mới là Chúa. Em yêu anh và muốn làm một người vợ trung thành với anh, nhưng về điều này thì anh đã sai.”

Vâng phục cũng không có nghĩa là người vợ không thể gây ảnh hưởng đến chồng mình. I Phi-e-rơ 3:1–6 cho thấy cô ấy đang mong muốn đưa chồng mình đến với Chúa. Cô mong chồng mình được thay đổi và trở thành người tin Chúa, nhưng cách cô thực hiện điều đó vẫn phải phù hợp với nguyên tắc về sự vâng phục và vai trò lãnh đạo. Nếu bạn đọc I Phi-e-rơ 3:1–6, bạn sẽ thấy điều đó rất rõ. Và tôi xin nhắc lại, sự vâng phục không xuất phát từ việc người vợ kém cỏi hay bất tài. Tôi sẽ quay lại điểm này ở phần sau. Nhiều người sẽ đặt câu hỏi: “Khoan đã, làm sao mục sư có thể nói rằng người chồng có trách nhiệm đặc biệt trong việc lãnh đạo, trong khi trên thực tế người vợ có thể chủ động hơn, có năng lực hơn và thậm chí giỏi hơn chồng trong nhiều phương diện liên quan đến việc lãnh đạo?” Tôi sẽ bàn đến điều đó ngay sau đây. Nhưng trước hết, cho phép tôi nói thêm một điều nữa về sự vâng phục.

Khi vợ chồng bất đồng trong quyết định

Theo tôi, sự vâng phục trước hết là thái độ sẵn lòng ủng hộ và đi theo sự lãnh đạo của người chồng, với tấm lòng muốn khẳng định sự dẫn dắt của anh ấy. Tôi nói như vậy đơn giản vì có những lúc sự lãnh đạo của người chồng có thể rất thiếu khôn ngoan. Vậy người vợ nên làm gì khi cô thấy hướng đi mà chồng mình đang chọn thật sự rất dại dột? Có thể đó là một món đồ anh ấy muốn mua, một nơi anh ấy muốn đi du lịch, cách sử dụng tiền bạc, hay cách anh ấy đối xử với con cái – trong những trường hợp như vậy, cô nên làm gì?

Giả sử tôi sắp đưa ra một quyết định mà cô ấy cảm thấy hoàn toàn sai hướng, thậm chí rất thiếu khôn ngoan, thì cô ấy nên làm gì? Tôi hình dung cô ấy sẽ nói thế này: “Anh Johnny, em biết anh đã suy nghĩ rất nhiều về chuyện này, và em thật sự trân trọng việc anh chủ động lãnh đạo gia đình cũng như đứng ra gánh vác trách nhiệm. Nhưng em thật sự không thấy bình an về điều chúng ta sắp làm. Em nghĩ chúng ta cần nói chuyện thêm về việc này. Tối nay mình có thể ngồi lại nói với nhau được không anh?” Tôi không xem cách nói như vậy là thiếu tôn trọng hay không vâng phục. Nếu bạn hỏi tôi: “Mục sư có bao giờ làm như vậy với Chúa Jêsus không? Hội Thánh có bao giờ làm như vậy với Chúa Jêsus không?” Tôi sẽ nói: “Ở đây chúng ta phải phân biệt thật rõ. Có một khác biệt rất lớn giữa người chồng và Chúa Jêsus, và khác biệt quan trọng nhất là con người có thể sai, còn Chúa Jêsus thì không bao giờ sai.”

Hội Thánh không bao giờ phải nói với Chúa Jêsus rằng: “Con nghĩ Chúa sai về chuyện tiền bạc rồi” hay “Con nghĩ Chúa nói sai về dục vọng rồi. Con xin đề nghị một cách khác được không?” Nhưng bạn có từng nghĩ đến điều này chưa? Chúa Jêsus lại mời gọi chúng ta cầu nguyện. Cầu nguyện có nghĩa là chúng ta đến với Ngài, trình bày những điều mình mong muốn và cầu xin Ngài hành động. Nếu Đấng Toàn Năng, Đấng không bao giờ sai lầm, còn mời cô dâu của Ngài đến thưa với Ngài những điều mình mong muốn, thì một người chồng vốn có thể sai lầm lại càng cần sẵn lòng lắng nghe ý kiến của vợ mình. Người vợ có thể nói: “Mình có thể làm theo cách này không anh? Hay mình nói chuyện thêm một chút nhé? Có thể anh đang nhìn vấn đề này chưa thật sự đúng.”

Điều quan trọng nằm ở thái độ của người vợ khi nói những điều ấy. Nếu bạn đồng ý với điều tôi đang chia sẻ – rằng người chồng mang trách nhiệm chính yếu trong việc lãnh đạo gia đình – thì ngay cả khi đề nghị chồng xem xét lại một quyết định, người vợ vẫn có thể làm điều đó với thái độ ủng hộ và tôn trọng vai trò của chồng.

Gìn giữ bản chất mầu nhiệm về Đấng Christ và Hội Thánh

Khi một người nam nhận thức được trách nhiệm đặc biệt mà Chúa giao cho mình đối với đời sống thuộc linh của gia đình, chẳng hạn: “Chúng ta hãy cùng tĩnh nguyện nhé”, “Chúng ta hãy đi nhóm đúng giờ nhé” hay “Chúng ta hãy cầu nguyện trước bữa ăn nhé” – và chủ động để những điều đó thực sự diễn ra; hoặc khi anh ý thức trách nhiệm của mình trong việc quản lý tài chính gia đình cho tốt: “Chúng ta hãy cùng bàn xem mình nên chi tiêu thế nào nhé” – hay trong việc chu cấp và bảo vệ gia đình, thì anh không làm những điều đó bằng thái độ độc tài, chuyên quyền, hách dịch, áp bức hay lạm quyền.

Vai trò làm đầu không phải như vậy. Làm đầu là lãnh đạo bằng tình yêu thương. Khi xã hội thúc đẩy chúng ta xóa nhòa sự khác biệt giữa nam và nữ, xem những khác biệt ấy như không còn ý nghĩa, thì vấn đề không chỉ dừng lại ở cách chúng ta nhìn nhận về giới tính. Sâu xa hơn, điều đó còn đặt nghi vấn về chính cách Chúa đã thiết lập để mối quan hệ giữa Đấng Christ và Hội Thánh được bày tỏ cho thế gian.

Nếu người chồng phải phản chiếu Đấng Christ, còn người vợ phản chiếu Hội Thánh trong cách hai người tương giao với nhau, nhưng người ta lại nói: “Không nên nói đến trách nhiệm chính yếu của người chồng trong việc lãnh đạo, cũng không nên nói đến tiếng gọi của người vợ trong việc ủng hộ, khích lệ, đồng hành và thuận theo sự lãnh đạo ấy” – thì toàn bộ bức tranh về Đấng Christ và Hội Thánh sẽ bị phá vỡ. Đấng Christ và Hội Thánh không đơn giản là hai vai trò song song giống hệt nhau. Đây không chỉ là vấn đề về hôn nhân hay vai trò giới tính, mà còn liên quan đến chính cách Chúa muốn bày tỏ lẽ thật về Đấng Christ và Hội Thánh.

Trả lời một vài phản đối

Bây giờ, cho phép tôi chuyển sang trả lời một vài ý kiến phản đối. Tôi muốn nói đến ba phản đối mà tôi thường gặp nhất đối với những điều mình vừa trình bày.

Phản bác 1: Năng lực quan trọng hơn vai trò?

Phản bác đầu tiên này đến từ chính kinh nghiệm thực tế của tôi. Có một người chồng từng đến gặp tôi và nói: “Mục sư John, tôi nghe mục sư nói rằng tôi phải là người lãnh đạo. Nhưng mục sư xem, tôi chỉ học hết lớp 8, thậm chí còn chưa có bằng cấp ba. Tôi đang cố học để lấy bằng bổ túc. Còn vợ tôi đã tốt nghiệp cấp ba và học thêm một thời gian ở đại học. Cô ấy ăn nói rất giỏi, còn tôi thì vụng về lắm. Vậy mà mục sư bảo tôi phải lãnh đạo sao? Tôi không nghĩ mình làm nổi. Mục sư còn bảo tôi phải hướng dẫn giờ tĩnh nguyện của gia đình, nhưng tôi vừa đọc một đoạn Kinh Thánh là đã vấp lên vấp xuống, khiến mấy đứa nhỏ phải che miệng cười.”

Vậy bạn sẽ nói gì với một người chồng như thế? Có phải chúng ta sẽ nói: “Đúng rồi, anh không thể lãnh đạo được đâu vì anh không đủ khả năng. Vợ anh giỏi hơn anh, mà lãnh đạo thì phải dựa vào năng lực, nên cứ để cô ấy làm còn anh lui lại”? Bạn biết tôi đã nói gì với ông ấy không? Cứ gọi ông ấy là Jim nhé – đó là tên tôi đặt để làm ví dụ. Tôi nói: “Jim này, nghe tôi nói. Tôi không hề có ý rằng anh phải giỏi hơn Mary – phải đọc giỏi hơn, tính toán giỏi hơn hay ăn nói giỏi hơn. Đó không phải là điều tôi muốn nói khi bảo anh đứng ra lãnh đạo gia đình. Ý tôi là thế này: Anh chị có ba đứa con. Tối nay, khoảng 8 giờ, ngay trước giờ ngủ của đứa nhỏ nhất, anh hãy gọi cả nhà lại và nói: ‘Các con ơi, Mary à, lại đây nào, đến giờ tĩnh nguyện rồi.’ Khi mọi người đã ngồi xuống, anh cầm Kinh Thánh lên và nói: ‘Gia đình mình sẽ đọc một đoạn Kinh Thánh ngắn rồi cùng cầu nguyện nhé. Mary, em đọc cho cả nhà nghe một đoạn được không?’ Chỉ vậy thôi.”

Đó chính là sự lãnh đạo. Lãnh đạo đôi khi đơn giản chỉ là người đứng ra nói: “Nào, cả nhà mình cùng làm nhé.” Người vợ này rất có năng lực, cũng là một người lãnh đạo trong Hội Thánh của chúng tôi. Cô ấy ăn nói lưu loát và có nhiều khả năng hơn chồng mình ở nhiều phương diện, nhưng cô vẫn mong chồng chủ động làm điều đó. Cô không muốn chỉ vì mình có năng lực hơn mà lúc nào cũng phải là người nhắc: “Cả nhà đọc Kinh Thánh chưa? Mình cầu nguyện trước bữa ăn nhé? Mình đi nhóm cho đúng giờ nào?” Cô muốn chồng mình chủ động đứng ra dẫn dắt gia đình. Và một người chỉ học hết lớp 8 hoàn toàn có thể làm điều đó trong khi vợ mình đã học đại học. Hoàn toàn có thể. Anh chỉ cần nói: “Nào các con, cả nhà mình cùng làm nhé. Mary, em đọc đi. Mẹ đọc hay lắm. Ba đọc không giỏi bằng mẹ, nên để mẹ đọc cho cả nhà nghe nhé.”

Nếu anh ấy đủ khiêm nhường và vững vàng trong Đấng Christ, anh thậm chí có thể nói với các con: “Bố đọc không giỏi, nhưng mẹ đọc rất hay. Để mẹ đọc cho cả nhà nghe nhé.” Rồi khi các con lớn hơn và đọc tốt hơn, chúng cũng có thể đọc, và biết đâu chính anh ấy cũng sẽ dần đọc tốt hơn. Vì vậy, đó là phản bác thứ nhất. Tôi không đồng ý với quan niệm cho rằng quyền lãnh đạo phụ thuộc vào năng lực. Điều tôi đang nói ở đây liên quan đến chính trách nhiệm mà mỗi người được giao. Trong sâu thẳm, người nam thường cảm nhận rằng mình cần đứng ra gánh lấy trách nhiệm ấy, còn người nữ cũng mong điều đó được thực hiện bằng một cách yêu thương, khiêm nhường, không cưỡng ép, không áp đặt và không thao túng. 

Phản bác 2: Vâng phục lẫn nhau

Thế còn chuyện vâng phục lẫn nhau thì sao? Ê-phê-sô 5:21 nói: “Vì kính sợ Đấng Christ, hãy thuận phục nhau.” Khi giảng về câu này, điều tôi thường nghe từ những người theo chủ nghĩa nữ quyền là họ chỉ đọc câu đó, rồi gần như bỏ qua phần còn lại của đoạn Kinh Thánh và chuyển sang nói về sự bình đẳng và hỗ tương giữa hai bên. Nhưng bây giờ bạn hãy tự hỏi: “Mối quan hệ giữa Đấng Christ và Hội Thánh có phải là mối quan hệ trong đó hai bên vâng phục nhau theo cùng một cách không?” Tôi nghĩ bạn đã có câu trả lời.

Đấng Christ đã hạ mình vì Hội Thánh, theo nghĩa Ngài đã chết vì Hội Thánh. Ngài hạ mình xuống, gánh lấy tội lỗi của Hội Thánh và chịu nghiền nát bởi tội lỗi ấy để Hội Thánh được nâng lên. Đó là một sự hạ mình vô cùng sâu sắc và tuyệt vời. Còn Hội Thánh vâng phục Chúa Jêsus bằng cách nào? Bằng cách nhìn nhận quyền chủ tể và sự lãnh đạo của Ngài, thuận theo sự dẫn dắt ấy và cùng dự phần vào công việc của Ngài trên thế gian. Nhưng hai cách vâng phục đó có giống nhau không? Chúng ta có thể đặt chúng cạnh nhau rồi nói rằng, vì cả hai bên đều có sự vâng phục nên đó là cùng một kiểu vâng phục không? Hoàn toàn không. Vai trò của Chúa Jêsus và Hội Thánh không thể hoán đổi cho nhau.

Cách Chúa Jêsus hạ mình vì Hội Thánh là chân thật, yêu thương và sâu sắc; cách Hội Thánh vâng phục Ngài cũng chân thật, yêu thương và sâu sắc, nhưng hai điều đó không giống nhau. Vì vậy, bạn không thể dùng Ê-phê-sô 5:21 để xóa bỏ những gì Ê-phê-sô 5:22–33 dạy. Ngược lại, câu 21 giúp chúng ta hiểu đúng những câu tiếp theo, tránh những cách giải thích sai lệch và đặt sự vâng phục vào đúng giới hạn của nó.

Có một giáo sư đã viết một cuốn sách rất có ảnh hưởng theo quan điểm nữ quyền. Ông cho rằng sự vâng phục lẫn nhau hoàn toàn không thể tồn tại trong một mối quan hệ có người lãnh đạo và người vâng phục. Thế nhưng chỉ vài trang sau, chính ông lại viết: “Hội Thánh phát triển mạnh mẽ dựa trên sự vâng phục lẫn nhau. Trong một Hội Thánh được Đức Thánh Linh dẫn dắt, các lãnh đạo phải chịu trách nhiệm trước hội chúng về sự chăm sóc và bảo vệ của mình, còn hội chúng vâng phục các lãnh đạo bằng cách tiếp nhận sự dẫn dắt của họ.”

Như vậy, ở phần trước ông nói rằng trong hôn nhân, sự vâng phục lẫn nhau không thể đi chung với việc có người lãnh đạo và người đi theo; nhưng đến phần sau, ông lại thừa nhận rằng trong Hội Thánh – nơi cũng có sự vâng phục lẫn nhau – vẫn có người lãnh đạo và người được dẫn dắt. Hai điều đó không thể cùng đúng theo cách ông lập luận. Ông phải chọn một trong hai: hoặc sự vâng phục lẫn nhau vẫn có thể tồn tại trong hôn nhân, giống như trong Hội Thánh; hoặc nếu không thể tồn tại trong hôn nhân, thì cũng không thể tồn tại trong Hội Thánh. Nhưng Kinh Thánh cho thấy điều đó có thể hiện diện trong Hội Thánh, và cũng có thể hiện diện trong hôn nhân, khi người chồng yêu thương như Đấng Christ và người vợ đáp lại như Hội Thánh. 

Phản bác 3: “Đầu” là “nguồn cội” hay “người lãnh đạo”? 

Và đây là phản bác cuối cùng. Ngày nay có những nghiên cứu giải nghĩa Kinh Thánh rất chuyên sâu tranh luận về việc từ kephalē – nghĩa là “đầu” – có thật sự mang ý nghĩa “người lãnh đạo” hay không, hay nên được hiểu theo nghĩa “nguồn cội”, giống như thượng nguồn của một con sông, nơi dòng nước bắt đầu chảy và đem sự sống đến cho cả thung lũng. Từ cách hiểu đó, một số người cho rằng “đầu” trong đoạn Kinh Thánh này không nhấn mạnh đến vai trò lãnh đạo, mà chủ yếu nói đến ý nghĩa nguồn cội.

Những bài nghiên cứu chuyên môn như vậy phức tạp đến mức tôi biết phần lớn bạn ở đây có lẽ sẽ không bao giờ đọc đến. Vậy một tín hữu bình thường phải làm sao để hiểu vấn đề này? Đây không phải là chuyện nhỏ. Nếu bạn không dành mười năm học tiến sĩ để nghiên cứu riêng về từ kephalē, làm sao bạn có thể biết Kinh Thánh thực sự muốn nói gì để rồi vâng theo? Tôi tin rằng những điều Chúa muốn chúng ta vâng giữ đều được trình bày đủ rõ để chúng ta có thể hiểu từ chính bản văn Kinh Thánh mình đang đọc. Vì vậy, nếu tôi ở vào vị trí của bạn và chưa từng đọc bất kỳ bài nghiên cứu chuyên môn nào về vấn đề này, thì đây là cách tôi sẽ tiếp cận nó.

Tôi sẽ trở lại với bản văn và nói: “Được rồi, cứ giả sử họ đúng khi cho rằng ‘đầu’ có nghĩa là ‘nguồn cội’.” Sau đó, tôi nhìn vào Ê-phê-sô 5:29-30, nơi Đấng Christ được mô tả là đầu, còn Hội Thánh là thân thể của Ngài. Rồi tôi sẽ hỏi: “Nếu Ngài là đầu, và nếu ‘đầu’ mang nghĩa là ‘nguồn cội’, thì thân thể nhận được điều gì từ cái đầu?” Trong câu 29, tôi thấy thân thể nhận được sự nuôi dưỡng và chăm sóc. Ngài nuôi nấng và chăm sóc Hội Thánh. Điều đó cũng dễ hiểu thôi, vì miệng nằm trên đầu; khi miệng ăn, cả thân thể được nuôi dưỡng. Theo nghĩa đó, Đấng Christ là nguồn nuôi dưỡng cho Hội Thánh. Nhưng thân thể còn nhận được gì khác từ cái đầu?

Đôi mắt nằm trên đầu, nên cái đầu đem lại sự định hướng và dẫn dắt. Đôi tai cũng nằm trên đầu, nên cái đầu giúp nhận biết nguy hiểm để bảo vệ thân thể. Vì vậy, tôi sẽ nói thế này: “Nếu cứ bám sát văn cảnh, không đưa vào những ý tưởng từ bên ngoài, thì ngay cả khi ‘đầu’ có nghĩa là ‘nguồn cội’, chúng ta vẫn phải hỏi: nguồn cội của điều gì?” Đó là nguồn của sự nuôi dưỡng, sự dẫn dắt và sự bảo vệ. Và như vậy, cuối cùng chúng ta vẫn quay về với ý nghĩa mà tôi đang trình bày. Có thể bạn sẽ tìm được một cách khác để hiểu chữ “đầu” mà hoàn toàn không liên quan đến sự lãnh đạo, nhưng riêng tôi thì chưa thấy cách hiểu ấy thuyết phục, dù tôi đã cố gắng nghiêm túc lắng nghe những người muốn hiểu chữ “đầu” theo một nghĩa khác với thẩm quyền hay sự lãnh đạo.

Vì vậy, cho phép tôi kết lại bằng cách nhắc lại điều tôi đã nói ngay từ đầu: Hôn nhân là điều thuộc về Chúa. Hôn nhân là một mầu nhiệm. Nếu sáng nay bạn không nhớ được điều gì khác, xin hãy nhớ điều này: Một ngày nào đó, nếu bạn kết hôn, Chúa đang kêu gọi bạn dùng chính đời sống hôn nhân của mình để bày tỏ cho thế gian thấy tình yêu của Đấng Christ dành cho Hội Thánh, cũng như tình yêu và lòng trung thành của Hội Thánh dành cho Ngài. Vì thế, tiếng gọi trong hôn nhân là một tiếng gọi vô cùng cao quý và lớn lao. Thế gian không hiểu điều này. Người ta không biết vì sao hôn nhân lại có mặt trong chương trình của Chúa. Nhưng Chúa đã thiết lập hôn nhân để bày tỏ một điều gì đó về chính Ngài, về Con Ngài, về Hội Thánh Ngài và về mối giao ước giữa Đấng Christ với Hội Thánh. Vì vậy, tôi muốn kêu gọi bạn hãy sống đúng với ý nghĩa đó, vì ích lợi của chính mình và vì sự vinh hiển của Chúa. 

Bài: John Piper; dịch: Esther Võ

(Nguồn: desiringgod.org)