Chúng ta có nên luôn đồng ý với cảm xúc của người khác?

Oneway.vn – Chúng ta nên học cách nhận biết cảm xúc của người khác trước, trước khi vội vàng khẳng định hoặc sửa dạy.

Hãy tưởng tượng bạn đang ngồi đối diện một người bạn trong Hội Thánh. Bạn quen anh ấy từ khi anh bắt đầu tham dự Hội Thánh vài năm trước, và trong vài tháng gần đây, anh là một phần của nhóm nhỏ do bạn dẫn dắt. Khi cùng uống cà phê, anh chia sẻ rằng hôn nhân của mình không ổn.

Theo lời anh, vợ anh kiểm soát, đòi hỏi và luôn chỉ trích anh. “Tôi rất tức giận,” anh nói. “Thành thật mà nói, tôi lúc thì bộc phát cơn giận, lúc thì thu mình lại và mơ mộng về việc cuộc sống sẽ ra sao nếu tôi chưa từng cưới cô ấy. Cô ấy làm tôi phát điên.”

Một tình huống khác. Bạn là đặc trách ban phụ nữ trong Hội Thánh, và một cô gái trẻ nói với bạn rằng cô bị tổn thương bởi một thành viên khác – cũng là bạn của cả hai. Nhưng khi cô bắt đầu chia sẻ về sự xúc phạm đó, bạn thấy khó theo dõi. Những lời cáo buộc khá mơ hồ, và dường như cô đang gán sự xúc phạm vào những lời nói mà với bạn chỉ là những nhận xét bình thường.

Thêm một tình huống giả định nữa. Một vài người độc thân ngoài 30 tuổi trong Hội Thánh yêu cầu gặp các trưởng lão để thảo luận về những diễn biến “có vấn đề”. Trong buổi gặp, họ chia sẻ rằng họ cảm thấy bị tổn thương vì trong ba bài giảng liên tiếp, mục sư đã áp dụng Kinh Thánh vào hôn nhân và việc nuôi dạy con cái, nhưng không một lần nhắc đến đời sống độc thân. Ngoài ra, Hội Thánh đang lên kế hoạch cho một lớp Trường Chúa nhật tập trung vào hôn nhân vào mùa thu, nhưng không có lớp tương ứng cho người độc thân. Họ yêu cầu có một buổi “lắng nghe” để các trưởng lão nghe họ chia sẻ về việc sống độc thân trong Hội Thánh như thế nào.

Có nên xác nhận cảm xúc hay không?

Mỗi trường hợp đều khác nhau, nhưng mỗi trường hợp đều đặt ra câu hỏi: chúng ta nên phản ứng thế nào trước những cảm xúc (tức giận, tổn thương, bị xúc phạm) đang được bày tỏ? Chúng ta nên xác nhận hay thách thức những cảm xúc đó?

Nếu bạn một người lãnh đạo trong Hội Thánh, Mục vụ, bạn sẽ đối diện với những câu hỏi này thường xuyên. Một mặt, để bày tỏ ân điển, bạn muốn xác nhận cảm xúc của những người tâm sự với mình. Mặt khác, để theo đuổi lẽ thật, bạn muốn điều chỉnh hoặc hướng họ ra khỏi những cảm xúc sai lệch, cũng như những tội lỗi và thần tượng mà những cảm xúc đó có thể bày tỏ.

Vậy bạn nên phản ứng thế nào trong những tình huống nhạy cảm như vậy?

Khuynh hướng hiện nay: Xác nhận!

Giải pháp của văn hóa đương đại khá đơn giản: chúng ta nên luôn xác nhận cảm xúc.

Đây là một nguyên tắc quan trọng trong trị liệu hiện đại:

“Việc xác nhận giúp (con người) cảm thấy được lắng nghe và thấu hiểu, giảm cảm giác cô lập và thúc đẩy sự chữa lành cảm xúc.”
“Xác nhận ai đó cho thấy bạn hiểu cảm xúc và quan điểm của họ, ngay cả khi bạn không đồng ý.”
“Việc xác nhận giúp một người cảm thấy được quan tâm và nâng đỡ. Tuy nhiên, quá thường xuyên, con người lại cảm thấy những trải nghiệm bên trong của mình bị phán xét và phủ nhận. Điều này có thể dẫn đến giá trị bản thân thấp hoặc cảm giác xấu hổ.”

Việc xác nhận không phải là không có nền tảng Kinh Thánh. Chẳng hạn, có thể lập luận rằng các Thi Thiên – với ngôn từ diễn tả sự giận dữ, đau buồn, phản bội và nghi ngờ – là một sự xác nhận từ chính Đức Chúa Trời đối với cảm xúc của chúng ta.Hoặc hãy nghĩ đến câu chuyện của Gióp. Ông mất tất cả, và đáp lại, một dòng tuôn trào của sự giận dữ, phẫn nộ, đau đớn, bối rối và trầm uất được bày tỏ qua lời nói của ông. Ban đầu, bạn bè ông ngồi yên lặng bên ông, cùng than khóc, để ông đau buồn và “xử lý” cảm xúc của mình: “Ba người bạn ngồi xuống đất với Gióp suốt bảy ngày đêm, không ai nói với ông một lời, vì họ thấy nỗi đau của ông quá lớn.” (Gióp 2:13). Nhưng ngay khi họ bắt đầu sửa dạy phản ứng của ông, họ đã rơi vào tội lỗi.

Một phản ứng tốt hơn

Vậy tinh thần của thời đại có phù hợp với sự khôn ngoan Kinh Thánh không, hay chúng ta nên thận trọng trước xu hướng nhanh chóng xác nhận cảm xúc? Cách tiếp cận nào là khôn ngoan theo Kinh Thánh trong việc đáp ứng cảm xúc và biết khi nào và khi nào không nên xác nhận chúng?

Dưới đây là ba đề xuất có thể giúp bạn cân nhắc phản ứng phù hợp:

1. Phân biệt giữa sự công nhận và sự xác nhận

Việc xác nhận một số phản ứng cảm xúc là không hữu ích. Gia-cơ ghi lại: “vì cơn giận của loài người không thực hiện sự công chính của Đức Chúa Trời.” (Gia-cơ 1:20). Nhưng cũng không hữu ích khi giả vờ rằng người ta không hề cảm thấy điều mà họ đang cảm thấy.

Chúng ta nên học cách nhận biết cảm xúc của người khác trước, trước khi vội vàng khẳng định hoặc sửa dạy. Chúng ta có thể nhạy bén về cảm xúc mà không bị nô lệ cho cảm xúc. Việc công nhận thực tế của cảm xúc khác với việc đánh giá chúng là lành mạnh hay hữu ích.

Chúng ta có thể giúp người khác cảm thấy được lắng nghe và yêu thương mà không đồng tình với tội lỗi hay thần tượng trong lòng họ.

Ví dụ, với cô gái trẻ trong tình huống thứ hai, bạn có thể nói: “Nghe có vẻ bạn đang bị tổn thương. Mình rất tiếc về điều đó. Mình có thể hỏi vì sao lời nói của cô ấy lại khiến bạn tổn thương đến vậy không?” Điều này cho cô ấy biết bạn đang ở bên cô, đồng thời mở ra cơ hội cho một cuộc trò chuyện sâu hơn – có thể cho thấy cảm xúc đó không hợp lý, hoặc cũng có thể cho thấy nhận định ban đầu của bạn là sai và lời nói kia thực sự không tử tế.

2. Xem cảm xúc như nhiệt kế, không phải bộ điều chỉnh nhiệt độ

Nhiệt kế cho bạn biết nhiệt độ; bộ điều chỉnh nhiệt độ điều khiển nhiệt độ. Như một người bạn làm tư vấn của tôi từng nói: “Cảm xúc là thông tin hữu ích.”

Trong trường hợp người chồng ở tình huống đầu, cơn giận của anh là một sự bày tỏ quan trọng. Biết rằng anh đang giận là điều tốt. Nhưng việc anh cảm thấy giận là một chuyện; anh sẽ hành động thế nào từ cơn giận đó lại là chuyện khác.

Nếu anh để cơn giận cầm lái, anh sẽ đưa ra những quyết định tồi tệ khiến hôn nhân càng xấu hơn. Anh cần học cách đặt cơn giận dưới sự tể trị của Chúa. Chúng ta có thể đặt ra những câu hỏi rằng liệu sự giận dỗi này trong hôn nhân có phù hợp không, hay có cách khác tốt hơn!? Như lời Đức Chúa Trời đã hỏi Giô-na: “Con nổi giận vì cớ dây dưa nầy có đúng không?” (Giô-na 4:9).

Điều hữu ích hơn việc xác nhận cảm xúc là giúp người khác biết cách phản ứng với cảm xúc đó – và nếu cần, điều chỉnh lại chúng.

3. Thực hành sự khôn ngoan tùy theo hoàn cảnh

Châm Ngôn 26:4–5 đưa ra hai lời khuyên tưởng như mâu thuẫn: “Đừng đáp lời kẻ ngu dại như sự ngu dại của nó, kẻo chính con cũng giống nó chăng. Hãy đáp lại kẻ ngu dại xứng với sự ngu dại của nó, kẻo nó tưởng rằng nó khôn ngoan.” Nhưng điều này không mâu thuẫn khi chúng ta hiểu giả định nền tảng: sự khôn ngoan phụ thuộc vào hoàn cảnh.

Chúng ta sẽ phản ứng khác nhau tùy tình huống.

Trong tình huống thứ ba, lựa chọn khôn ngoan có thể là cho những người độc thân đang bức xúc cơ hội được lắng nghe – nếu bạn biết họ là những người trưởng thành, khiêm nhường, đã trung tín với Hội Thánh và bày tỏ sự vâng phục Kinh Thánh theo thời gian.

Ngược lại, lựa chọn khôn ngoan cũng có thể là sửa dạy họ rõ ràng và trực tiếp, thậm chí chấp nhận nguy cơ họ rời khỏi Hội Thánh, nếu bạn biết đây chỉ là một biểu hiện nữa của sự non nớt từ những người thường xuyên tức giận và gây chia rẽ.

Hãy bước đi cách cẩn trọng

Những nguyên tắc này không làm cho mọi việc trở nên dễ dàng hay rõ ràng ngay lập tức. Có những lúc, dù bạn đã cố gắng xử lý với tất cả tình yêu, sự quan tâm và sự khôn ngoan, bạn vẫn có thể bị hiểu lầm, thậm chí bị cho là làm tổn thương người khác.

Trong bối cảnh hiện nay, khi việc khiến người khác “cảm thấy được quan tâm và nâng đỡ” được đặt lên hàng đầu, thì bất cứ phản hồi nào không hoàn toàn đồng tình với cảm xúc của họ cũng dễ bị xem là lạnh lùng hoặc thiếu yêu thương.

Bạn cũng có thể cố gắng làm điều đúng đắn nhưng vẫn mắc sai lầm. Việc đồng hành và chăm sóc đời sống thuộc linh của người khác vốn không đơn giản, mà rất phức tạp và đòi hỏi sự kiên nhẫn.

Tuy vậy, chúng ta không làm điều này bằng sức riêng. Chúng ta là công cụ trong tay Đức Chúa Trời, được Ngài dùng để đem ân điển và sự bình an đến cho người khác. Vì thế, hãy tìm kiếm Ngài trong sự cầu nguyện, và nương cậy sự khôn ngoan của Chúa khi đối diện với những khía cạnh khó khăn trong đời sống cảm xúc.

Bài: Taylor Combs; dịch: SD
(Nguồn: thegospelcoalition.org)