Một thế hệ thích ‘nghiền ngẫm cảm xúc’ và điều đó không phải lúc nào cũng tốt

Oneway.vn– “Tôi vẫn đang suy nghĩ về chuyện đó”. Tôi thường xuyên nghe cụm từ này, hoặc nội dung tương tự, từ những người trạc tuổi tôi (tôi 32 tuổi). Tôi thuộc thế hệ những người xử lý thông tin. Chúng tôi “xử lý” mọi thứ:

Đau khổ. Tang chế. Gian nan. Mất mát. Hoàn cảnh rối rắm. Tranh cãi. Cảm xúc bị tổn thương. Những buổi hẹn hò tốt. Những buổi hẹn hò tệ. Những buổi hẹn hò… bình thường. Phim ảnh. Sách vở. Chương trình truyền hình. Những câu nói vu vơ. Lời khuyên. Bài giảng. Buổi thờ phượng. Cuộc họp. Phản hồi từ sếp. Phản hồi từ đồng nghiệp. Phản hồi từ cấp dưới. Bầu cử.

Nói “đang ngẫm lại” có nghĩa là cần thêm thời gian để suy nghĩ, để hiểu chuyện đó ảnh hưởng đến mình ra sao, rồi mới sẵn sàng nói ra. Điều này gắn liền với việc chúng ta quen dùng ngôn ngữ tâm lý trong đời sống hằng ngày. Nhìn qua thì không hẳn là xấu, thậm chí còn giống với tinh thần “chậm nói” trong Kinh Thánh.

Nhưng từ trải nghiệm cá nhân, tôi nhận ra một điều: rất dễ để chúng ta suy nghĩ quá nhiều, và “ngẫm lại” mọi thứ quá mức.

“Ngẫm lại” quá mức

Giống như đồ ăn bị chế biến quá nhiều không còn tốt cho cơ thể, khi chúng ta suy nghĩ và “ngẫm lại” một trải nghiệm quá mức, chúng ta vô tình kéo dài trải nghiệm đó bằng những thứ không cần thiết, và điều đó làm hại chính chúng ta.

Một trong những “phụ gia” phổ biến nhất là xả giận. Nhiều khi nói là ngẫm lại, nhưng rốt cuộc lại thành ra than phiền với người thân hay vợ/chồng. Trút bầu tâm sự thì không sai, nhưng khi nó thành càu nhàu, buôn chuyện hay trách móc, chúng ta không chỉ làm tổn thương người khác mà còn làm chai cứng chính tấm lòng mình.

Một “phụ gia” khác là tua đi tua lại trong đầu. Bạn cứ lặp đi lặp lại vài câu nói làm tổn thương mình, tự gán cho chúng đủ thứ ý nghĩa. Càng nghĩ, những điều tiêu cực càng bị thổi phồng, lấn át mọi điều tốt đẹp khác. Đến khi “nghiền ngẫm” xong, bạn còn khó chịu hơn lúc ban đầu.

Dù là xả giận hay lặp đi lặp lại trong đầu, thì trung tâm vẫn là cái tôi: cách tôi hiểu, cách tôi kể lại câu chuyện. Và dấu hiệu rõ nhất của việc suy nghĩ quá mức là: càng nghĩ, bạn càng bực bội, cay đắng và tổn thương hơn.

Điều này có thể phá vỡ các mối quan hệ, làm lạnh nhạt hôn nhân, xa cách bạn bè, thậm chí khiến người ta rời bỏ Hội Thánh  hay cắt đứt với gia đình. Nó nhốt chúng ta trong một vòng lặp giận dữ không lối ra.

Chúng ta cần một con đường tốt hơn.

Một cách “ngẫm lại” tốt hơn

Ngẫm lại không phải lúc nào cũng xấu. Khi làm đúng cách, chúng ta có thể nhìn lại mọi chuyện với sự khôn ngoan, thay vì chỉ phản ứng theo cảm xúc. Vậy làm sao để ngẫm lại cho đúng? Dưới đây là năm bước thực hiện:

1. Cầu nguyện

Khi gặp chuyện khó, chúng ta thường xin Chúa thay đổi người khác hoặc sửa chữa tình huống. Điều đó không sai, nhưng nếu chỉ cầu nguyện như vậy, sự việc rất dễ bị tua đi tua lại trong đầu. 

Thay vào đó, hãy đem sự việc đến trước mặt Chúa rồi trao lại mọi sự trong tay Ngài. Hãy cầu nguyện bằng Lời Chúa, xin Ngài ban sự khôn ngoan, và yên nghỉ trước mặt Ngài. 

Hãy xin Đức Chúa Trời đổ đầy tấm lòng bạn bằng Đức Thánh Linh, vì đó là lời cầu xin mà Ngài vui lòng nhậm (Lu-ca 11:13). Xin Chúa giúp bạn nhìn mọi việc theo cách của Ngài. Nếu sau giờ cầu nguyện lòng bạn vẫn chưa mềm mại, hãy quay lại cầu nguyện thêm lần nữa.

2. Thuận phục Lời Chúa

Không chỉ tìm kiếm sự an ủi, Lời Chúa cũng kêu gọi chúng ta đối diện với những thách thức:

Khi đang xung đột, Kinh Thánh nhắc nhở: “Nếu có thể được, hãy hết sức sống hòa thuận với mọi người” (Rô-ma 12:18).

Khi thấy mình bị đối xử bất công, Chúa Jêsus phán: “Nếu ai bắt con đi một dặm, hãy đi với người ấy hai dặm” (Ma-thi-ơ 5:41).

Ngay cả khi bạn nghĩ mình vô tội, Chúa vẫn kêu gọi: “Thế thì các con phải nên toàn thiện như Cha các con ở trên trời là toàn thiện” (Ma-thi-ơ 5:48).

Đồng thời, Lời Chúa cũng đem lại sự yên ủi và nâng đỡ (Ma-thi-ơ 11:28; Ê-sai 42:3; Hê-bơ-rơ 4:15). Trong lúc ngẫm lại sự việc, Lời Chúa chính là nguồn sống, vừa sửa dạy, vừa chữa lành. Hãy để Lời Ngài làm cả hai điều đó.

3. Giữ vững tấm lòng bằng lẽ thật thần học

Bạn có quyền có cảm xúc, nhưng cảm xúc không nên là thứ điều khiển tấm lòng. Chúng ta phải được dẫn dắt bằng lẽ thật của Đức Chúa Trời: Ngài tể trị, Ngài thánh khiết, và Đấng Christ đã chết để chuộc lại mọi nỗi đau đổ vỡ. Sự hòa giải đã được hoàn tất trong Đấng Christ và sẽ được bày tỏ trọn vẹn trong cõi đời đời.

Những lẽ thật này là dầu quý xoa dịu những linh hồn mệt mỏi. Khi ngẫm lại, chúng ta cần được soi sáng bởi những chân lý này. 

4. Tìm kiếm lời khuyên khôn ngoan nơi những tín hữu khác

Nếu chỉ tìm đến người cho phép mình than phiền, hoặc chỉ nghe sự tình từ một phía, thì chúng ta rất dễ đi sai hướng. 

Chúng ta cần tìm đến những người kính sợ Chúa, đủ yêu thương để nói thật – dù sự thật mất lòng. Một người khôn ngoan sẽ giúp chúng ta nhìn rộng hơn, thấy được góc nhìn của người khác, hay nhận ra điểm mù của chính mình.

5. Thoát khỏi vòng xoáy suy nghĩ

Khi bạn cứ mãi tua đi tua lại chuyện không vui, hãy làm những việc giúp kéo bản thân ra khỏi vòng xoáy suy nghĩ đó. Với tôi, đó là vận động – chạy bộ hay làm việc tay chân.

Còn bạn thì sao? Có thể là đi dạo, nấu ăn, hoặc dành thời gian cho người thân mà không nhắc lại chuyện đang làm bạn nặng lòng. Những điều đơn giản này có thể giúp phá vỡ vòng lặp suy nghĩ quá mức.

Giải pháp cho việc ngẫm lại quá mức

Ngẫm lại đúng cách giúp chúng ta nhìn hoàn cảnh một cách khôn ngoan và biết cách đáp ứng cho phải. Nhưng khi suy nghĩ quá nhiều, nó lại trở thành cái bẫy, làm lòng ta nặng nề, nuôi lớn lo âu và cay đắng, và dần làm tổn hại các mối quan hệ cũng như chính tấm lòng mình.

Chỉ khi tôi chịu buông bỏ những suy nghĩ riêng, và để tiếng nói của Đức Chúa Trời dẫn dắt – qua Lời Ngài và qua dân sự Ngài – tôi mới được đưa trở lại với lẽ thật. Và lúc ấy, những điều tôi suy nghĩ mới thật sự đem lại ích lợi.

Bài: Taylor Combs; dịch: Esther Võ
(Nguồn:thegospelcoalition.org)