Vật lộn với Chúa: Khi Gia-cốp phải đối diện với chính mình

Oneway.vn – “Người đó bảo: “Tên ngươi sẽ không còn là Gia-cốp nữa, nhưng là Y-sơ-ra-ên, vì ngươi đã tranh đấu với Đức Chúa Trời và người ta, và ngươi đều thắng cả.” (Sáng Thế Ký 32:28)

Mỗi lần đọc câu chuyện Gia-cốp vật lộn với Đức Chúa Trời tại núi Phê-ni-ên, tôi lại nhớ đến một quán trọ nhỏ với ánh đèn lờ mờ ở thị trấn Saltillo, Mexico. Người đàn ông lớn tuổi, vạm vỡ với đôi vai rộng đang ngồi đối diện tôi bên kia chiếc bàn. Khi ấy, tôi là giáo viên trung học và đến Mexico vào kỳ nghỉ hè để học tiếng Tây Ban Nha.

Ông tự giới thiệu mình là Manuel và kể rằng nhiều năm trước, khi còn ở độ tuổi của tôi, ông từng có một thời gian ngắn làm võ sĩ quyền Anh. Tôi lịch sự gật đầu rồi tranh thủ dùng vốn tiếng Tây Ban Nha mới học để trò chuyện với ông. Bất ngờ, Manuel chồm người về phía trước, chống khuỷu tay xuống giữa chiếc bàn gỗ nhỏ, nhìn thẳng vào mắt tôi rồi chìa bàn tay to bè, rắn chắc ra. Không cần nói cũng hiểu: ông muốn đấu vật tay với tôi.

Tôi vừa bất ngờ vừa có chút e dè, định giải thích rằng hồi đại học chẳng ai dạy tôi môn vật tay cả. Nhưng trong lúc tôi còn loay hoay vừa nói thứ tiếng Tây Ban Nha vụng về vừa dùng tay diễn tả cho ông hiểu, Manuel đã chộp lấy bàn tay tôi bằng bàn tay to lớn của ông. Và trận đấu bắt đầu.

Tôi hít một hơi thật sâu rồi gồng người dồn hết sức. Mấy chai lọ trên bàn chao đảo, những chiếc ly rung lên, và chỉ ít giây sau, tay tôi đã bị ông ép xuống mặt bàn.

Tôi ngồi đó thở hổn hển, còn Manuel thì từ từ buông tay. “Tôi bỏ quyền Anh từ khá sớm” – ông nói, vừa giơ hai bàn tay lên vừa xòe rộng các ngón. “Sau đó tôi chuyển sang đấu vật.”

Ông co các ngón tay lại như đang ghì lấy một đối thủ rồi nói: “Tôi không thích đứng xa như khi đánh quyền Anh. Tôi thích áp sát, dùng tay ghì lấy người ta, cảm nhận được cả da thịt lẫn xương.”

Và rồi tôi nghĩ đến câu chuyện Gia-cốp tại núi Phê-ni-ên. Ở đó, ông cũng có một cuộc “chạm trán” đầy bất ngờ, với một Đức Chúa Trời không đứng từ xa, nhưng đến rất gần, chạm đến tận nơi sâu nhất trong con người ông. Điều khiến cuộc vật lộn ấy càng đáng chú ý là Gia-cốp vốn không phải kiểu người thích đối đầu bằng sức lực. Kinh Thánh cho chúng ta thấy điều đó rất rõ qua sự tương phản giữa ông với Ê-sau, người anh trai mạnh mẽ, có phần thô ráp của ông. 

“Khi đến ngày sinh nở, quả nhiên bà sinh đôi. Đứa ra trước đỏ hồng, lông toàn thân trông như cái áo choàng bằng lông nên được đặt tên là Ê-sau. Sau đó, đứa em ra đời, tay nắm gót Ê-sau nên được đặt tên là Gia-cốp. Khi hai đứa trẻ ra đời, Y-sác đã được sáu mươi tuổi.” (Sáng Thế Ký 25:24-26).

Trong văn hóa Hê-bơ-rơ xưa, tên gọi thường gắn liền với con người và câu chuyện của người mang tên ấy. Người ta không đặt tên cho con chỉ vì cái tên nghe hay, mà nhiều khi chính cái tên còn nói lên một điều gì đó về đứa trẻ.

Tên “Ê-sau” gợi đến dáng vẻ đầy lông của ông ngay từ khi mới sinh. Còn “Gia-cốp” có nghĩa là “nắm gót chân”. Ngay trong cái tên ấy đã thấp thoáng hình ảnh một người luôn muốn vượt lên trước, thậm chí sẵn sàng kéo người khác lại để giành phần hơn cho mình.

Gia-cốp muốn có vị trí của người con trưởng, muốn nhận sự chúc phước và cơ nghiệp của cha. Và ngay từ lúc chào đời, ông đã nắm gót Ê-sau như thể muốn kéo anh mình lại để vượt lên trước. Nếu ví bằng ngôn ngữ bóng đá, thì đó chẳng khác nào một pha cản người từ phía sau – cách chơi không mấy đẹp mắt bởi mục đích là ngăn đối phương vượt lên.

Ngay từ khoảnh khắc đầu tiên ấy, câu chuyện của Gia-cốp đã hé lộ phần nào con người ông sau này: luôn tìm cách giành lấy phần hơn cho mình. Và cái tên “kẻ nắm gót” dường như cứ theo ông suốt cuộc đời, như một dấu hiệu cho thấy con người thật của Gia-cốp.

“Khi hai đứa trẻ lớn lên, Ê-sau trở nên một thợ săn giỏi, thích rong ruổi ngoài đồng ruộng, còn Gia-cốp là người trầm tĩnh, thường ở trong trại.” (Sáng Thế Ký 25:27)

Gia-cốp không phải kiểu người quen rong ruổi ngoài đồng, đối mặt với thú dữ hay sống giữa những người đàn ông mạnh mẽ như Ê-sau. Ông thích một cuộc sống yên ổn, thoải mái ở nhà hơn. Có lẽ vì thế mà Gia-cốp đặc biệt gần gũi với mẹ, đến mức về sau chính bà đã bày kế giúp ông giành lấy lời chúc phước vốn dành cho Ê-sau. Nếu nói theo cách nói ngày nay, có lẽ người ta sẽ gọi Gia-cốp là “con trai bám mẹ”.

Phần lớn cuộc đời Gia-cốp dường như vẫn cứ như thế. Nhưng đêm kỳ lạ tại núi Phê-ni-ên ấy đã cho chúng ta thấy một Gia-cốp rất khác. Phía sau ông là La-ban, người cậu đang giận dữ và đuổi theo ông; phía trước là Ê-sau, người anh mà ông từng lấy mất quyền trưởng nam và lời chúc phước. Gia-cốp bị kẹt giữa hai con người đang rất giận dữ với ông. 

Đêm đó, Gia-cốp – kẻ vẫn quen lừa lọc, tính toán và tìm cách giành phần hơn cho mình – để gia đình đi trước đến nơi đóng trại, còn ông ở lại một mình tại núi Phê-ni-ên. Chính tại đó, một người xuất hiện và vật lộn với ông. Về sau, Gia-cốp nhận ra rằng người ấy chính là Đức Chúa Trời.

Nếu nghĩ theo cách thông thường, hẳn chúng ta sẽ cho rằng một Đức Chúa Trời nhân từ, yêu thương và thấu hiểu sẽ đến với Gia-cốp theo cách khiến ông cảm thấy dễ chịu nhất. Có lẽ Ngài nên dựng vài chiếc lều, đặt sẵn vài chiếc ghế êm ái cùng mọi thứ quen thuộc, để Gia-cốp cảm thấy thoải mái. Nhưng Chúa không đến với ông theo cách đó.

“Đang khi Gia-cốp ở lại một mình thì có một người vật lộn với ông cho đến rạng đông.” (Sáng Thế Ký 32:24)

Một trận vật lộn! Một chọi một, áp sát đến mức có thể cảm nhận cả da thịt lẫn xương! Thật khó tưởng tượng đây lại là cách Đức Chúa Trời chọn để đến với Gia-cốp. Một bên là Đức Chúa Trời toàn năng, Đấng có thể dời núi, đánh tan các đạo quân; bên kia là Gia-cốp, người vốn quen với cuộc sống yên ổn trong lều, hoàn toàn trái ngược với người anh Ê-sau thường xuyên rong ruổi ngoài đồng săn bắn.

Kẻ “nắm gót chân” vốn quen tìm cách vượt lên từ phía sau, giờ đây lại phải đối diện trực tiếp và vật lộn với chính Đức Chúa Trời. Người vốn thích an toàn trong lều giờ chỉ còn một mình giữa đêm tối, không có ai để dựa vào và cũng chẳng còn đường nào để tránh né.

Điều kỳ lạ hơn là Gia-cốp không chịu buông. Ông giữ chặt lấy Ngài và tiếp tục vật lộn. Rồi Đức Chúa Trời đánh vào khớp hông khiến ông bị trật khớp. Giữa đau đớn và kiệt sức, Gia-cốp vẫn bám lấy Ngài và kêu lên: “Tôi không cho ngài đi đâu, nếu ngài không ban phước cho tôi.”

Và ông đã được Ngài chúc phước. Nhưng đó lại là sự chúc phước hoàn toàn khác với những gì Gia-cốp từng tìm cách giành lấy trước đây.

“Ngươi tên gì?” Đức Chúa Trời hỏi. Với người Hê-bơ-rơ, tên gọi thường gắn liền với con người, nên câu hỏi ấy dường như còn mang một ý sâu hơn: “Ngươi thật sự là ai?”

Gia-cốp buộc phải đối diện với chính con người mình: “Con là Gia-cốp” – kẻ nắm gót, kẻ vẫn quen dùng mưu mẹo để giành phần hơn cho mình. Nhưng Đức Chúa Trời không để câu chuyện của ông dừng lại ở đó. Ngài phán rằng từ nay ông sẽ không còn được gọi là Gia-cốp nữa, nhưng là Y-sơ-ra-ên – cái tên gắn với cuộc vật lộn của ông với Đức Chúa Trời.

Gia-cốp đã nhận một cái tên mới, nhưng điều xảy ra đêm ấy không chỉ đơn giản là đổi tên mà thôi. Đức Chúa Trời đã chạm đến tận nơi sâu thẳm nhất trong con người ông và làm thay đổi cả cách ông nhìn chính bản thân mình. Gia-cốp – người vẫn quen dùng mưu mẹo để giành lấy điều mình muốn – giờ trở thành Y-sơ-ra-ên, người đã vật lộn với Đức Chúa Trời và bước ra khỏi đêm ấy với một đời sống đã được đổi thay.

Và qua câu chuyện ấy, Kinh Thánh vẫn đang nói với chúng ta hôm nay rằng Đức Chúa Trời yêu thương cũng sẽ chạm đến những nơi sâu nhất trong con người chúng ta, lay chuyển những điều cần phải thay đổi, trước khi chúng ta có thể bước vào cuộc sống mới Ngài ban. Nếu Đức Chúa Trời thật sự là tình yêu thương, và nếu chúng ta được dựng nên để yêu thương và được yêu thương, thì bất cứ ai từng thật lòng yêu một người đều biết rằng tình yêu không phải lúc nào cũng dễ dàng. Tình yêu thường đòi hỏi một cuộc “vật lộn”. Và nhiều khi, cuộc vật lộn lớn nhất để học cách yêu lại chính là cuộc chiến với bản ngã “Gia-cốp” vẫn còn ở bên trong mỗi chúng ta.

Câu chuyện về Gia-cốp cho chúng ta thấy rằng trước khi có thể thật sự yêu một người hay đón nhận tình yêu từ họ, chúng ta phải đối diện với một phần rất sâu bên trong chính mình – phần luôn sợ hãi khi tình yêu bắt đầu phá vỡ những bức tường phòng thủ mà ta đã dựng lên. Đó là phần muốn giữ mọi thứ trong tầm kiểm soát, muốn người khác theo đúng kỳ vọng của mình, và chỉ muốn nhận từ họ những gì có lợi cho mình. Đó cũng là phần luôn cố giữ thể diện, muốn mình ở thế hơn, bất kể điều đó khiến người khác tổn thương đến đâu. Và nếu không đối diện, sớm muộn nó cũng sẽ khiến chúng ta lừa dối, thao túng, thậm chí làm tổn thương chính những người mình yêu thương nhất. 

Qua câu chuyện của Gia-cốp, chúng ta thấy rằng Thánh Linh của Đức Chúa Trời không phải là chiếc đũa thần lập tức xua tan mọi rắc rối rồi ban cho chúng ta một cuộc đời chỉ toàn bình yên và thành công. Trái lại, Ngài gặp gỡ chúng ta ngay trong những nơi tăm tối nhất của lòng mình, nơi những dối trá ích kỷ mà chúng ta vẫn bám lấy phải đối diện với sự thật. Và khi Ngài chạm đến những điều sâu kín ấy, chúng ta có thể bước ra với những vết đau, thậm chí phải tập tễnh mà đi, nhưng giờ đây là đi về phía sự thật – sự thật duy nhất có thể chữa lành và biến đổi chúng ta trở nên con người mà Chúa muốn.

Tin Lành mà chúng ta đang trông đợi giữa những cô đơn, thiếu thốn và khát khao được yêu thương không đến trên một con đường bằng phẳng. Tin Lành ấy dẫn chúng ta đến với Chúa Jêsus – Đấng đã nhận lấy sự đau đớn, chịu chết vì yêu thương chúng ta và sống lại để ban cho chúng ta sự sống mới.

Tin Lành ấy cũng chạm đến chính con người thật của chúng ta. Chân lý khiến chúng ta phải đối diện với tất cả những gì méo mó, yếu đuối và bất toàn bên trong mình; phải để Chúa chạm đến những nơi sâu nhất, dù điều đó có thể đau đớn đến tận xương tủy. Nhưng chính tại đó, chúng ta nhận lấy sự chúc phước của Ngài, được đổi mới, rồi đứng dậy và tiếp tục bước theo Chúa.

Nguyện chúng ta cũng nhận được lời chúc phước tuyệt vời ấy!

Bài: Gordon Dalbey; dịch: Esther Võ

(Nguồn: preaching.com)